السيد علي الحسيني الميلاني
27
حديث اقتداء به شيخين در ترازوى نقد (فارسى)
اين حديث ، از جملهء گرانقدرترين احاديثى است كه در فضايل شيخين روايت شده است . اين سند را يحيى حمّانى از ثورى و مسعر تقويت كرده است . و وكيع و حفص بن عمر الابّلى « 1 » نيز از مسعر تقويت كردهاند . آن گاه حميدى و ديگران فقط به روايتش از ابن عُيَيْنَه اكتفا كردهاند ، و همچنين اسحاق بن عيسى بن طبّاع نيز اين اسناد را از ابن عُيَيْنَه تقويت كرده است . با توجّه به آن چه ذكر كرديم ، صحّت اين حديث بر ما ثابت مىشود ، گرچه آن دو ( بُخارى و مسلم ) اين حديث را ذكر نكرده باشند « 2 » .
--> ( 1 ) در نقد سند ، تنها به عبدالملك بن عمير اكتفا مىكنيم كه محور اين حديث است ؛ همان حديثى كه حاكم سعى بسيار كرده است كه آن را صحيح جلوه دهد ؛ زيرا كه حرص حاكم در به كار بردن تعابير اغراق آميز پيرامون رواياتى كه در مدح شيخين آمده است از بُخارى و مسلم بيشتر بوده است . در حالى كه ابن عدى ، نام « حفص بن عمر ابّلى » را كه در روايت آمده است ، در الكامل فى الضعفاء آورده و پس از نقل حديث « اقتدا » مىگويد : « احاديث او يا همه منكر المتن هستند و يا منكر الإسناد ، و او به ضعف نزديكتر است » ؛ الكامل : 3 / 288 . و حافظ هيثمى در مورد « يحيى حمّانى » - پس از نقل حديث از تِرمذى و طبرانى - در الأوسط مىگويد : « در آن [ سند ] يحيى بن عبدالحميد حمانى آمده است و او ضعيف است » ؛ مجمع الزوائد : 9 / 484 - 485 ، كتاب مناقب ، باب فضل عمّار بن ياسر و اهل بيته . ( 2 ) مستدرك : 3 / 79 - 80 ، كتاب معرفت صحابه ، باب ابوبكر بن ابى قحافه ، حديث 4451 و 4455 .