صابران بر مصائب وَصَبَرْتُمْ عَلى ما اصابَكُمْ فِى جَنْبِهِ ؛ و بر مصايبى كه در اين راستا از امّت به شما رسيد ، شكيبايى ورزيديد . يكى ديگر از لوازم دعوت كردن ، و شرايط عمده آن ، صبر است . اين موضوع براى ما درس است ، چون ما نيز به نوبهء خود مىخواهيم مردم را به سوى خدا و حق دعوت كنيم . ائمّه عليهم السلام هم‌چون پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه وآله انواع آزارها و ناملايمات را متحمّل شدند . ما در ناملايمات ، فقط ناملايمات جسمى و بدنى را مىبينيم كه انگار ذهن انسان از اول به آن طرف مىرود كه امام عليه السلام در مقابل آزارهايى كه نسبت به بدنش وارد شده ، صبر كند . گاهى آزار روحى خيلى از آزار بدنى شديدتر و دردش بيشتر است و صبر بيشترى مىطلبد و ائمّه عليهم السلام همين طور بودند . صبر از امورى است كه طرف دارد . لذا اگر كسى صبر كرد مىگويند : بر چه چيزى صبر كرد و تحمّل نمود ؟ نكتهء ديگر اين كه هميشه بايد بين صبرها ، پيشامدها ، ناملايمات و ناگوارىها تناسب باشد . در اين صورت اگر كسى صبر كرد ، صبر ممدوح خواهد بود . اصلًا سرّ ممدوحيت صبر در اين است كه با پيشامد تناسب داشته باشد و اگر كمتر يا بيشتر باشد ممدوح نخواهد بود . درباره واژهء « صبر » در لغت چنين آمده است : الصبر : حبس النفس عن الجزع . وقد صبر فلان عند المصيبة يصبر صبراً . وصبرته أنا : حبسته . « 1 » در كتاب‌هاى اخلاقى نيز درباره صبر مىگويند : صبر يعنى ضبط نفس . به قول

--> ( 1 ) . صحاح اللغه : 2 / 706 ، لسان العرب : 4 / 438 و 439 ، تاج العروس : 7 / 71