السيد علي الحسيني الميلاني

179

با پيشوايان هدايتگر (نگرشى نو به شرح زيارت جامعه كبيره) (فارسى)

علاوه بر اين كه « عصمكم اللَّه » نمىشود به معناى رفع باشد ؛ زيرا « رفع » با « عصم » سازش ندارد ، هم‌چنين است اذهاب ؛ اگر به معناى رفع بعد الوجود باشد ، با كلمه « عصم » سازش ندارد . اين دقّت‌ها ضرورت دارد . عصمت در اصطلاح كلمات بزرگان در بيان معناى عصمت بر اساس دليل‌هاى عقلى و نقلى به هم نزديك است ، هر چند تفاوت خيلى جزئى وجود دارد . براى نمونه شيخ مفيد رحمه اللَّه در تعريف عصمت چنين مىگويد : العصمة ، لطفٌ يفعله اللَّه بالمكلّف بحيث يمنع منه وقوع المعصية و ترك الطاعة مع قدرته عليهما ؛ « 1 » عصمت ، لطفى است كه خداوند متعال با مكلّف انجام مىدهد ؛ به گونه‌اى كه مكلّف از وقوع معصيت و ترك طاعت ممتنع است ، بىآن كه سلب قدرت شده و جبرى در كار باشد . علّامهء حلّى رحمه اللَّه مىنويسد : العصمة ، لطفٌ خفيّ يفعل اللَّه تعالى بالمكلّف بحيث لا يكون له داعٍ إلى ترك الطاعة وارتكاب المعصية مع قدرته على ذلك ؛ « 2 » عصمت ، لطف پنهانى است كه خداوند متعال با مكلف انجام مىدهد ؛ به گونه‌اى كه او بر معصيت يا ترك اطاعت داعى ندارد ، امّا توانِ آن را دارد . علماى ديگر نيز قريب به همين را در تعريف اصطلاحى عصمت گفته‌اند . پس در حقيقت عصمتِ معروف و مشهور بين متكلمان ما عبارت از اين است

--> ( 1 ) . النكت الاعتقاديه : ( ضمن مصنفات شيخ مفيد قدس سرّه ) ، جلد 10 ص 37 ( 2 ) . شرح باب حادى عشر : 89