السيد علي الحسيني الميلاني

296

جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى)

شبهات استدلال اشكال‌هاى متكلّمان سنّى در وجه دلالت آيه ولايت از سوى علماء اهل سنّت پيرامون استدلال به آيهء ولايت اشكال‌ها ، شبهه‌ها و سؤال‌هايى مطرح شده كه شماره آن‌ها به بيش از ده مورد مىرسد . برخى از اشكال‌ها ، صورت علمى دارد و برخى نيز غير علمى بوده و بىپايه و اساس است ، از اين رو به اشكال‌هايى كه صورت علمى دارد پرداخته و پاسخ مناسبى براى هر يك ارائه خواهد شد . در اين صورت مىتوان ادعا كرد كه امامت حضرت امير مؤمنان عليه السلام به روش اجتهادى از آيهء ولايت استخراج و اثبات گشته و مىتوان به آن معتقد شد . پس چنان كه يك مجتهد براى استخراج و استنباط حكمى شرعى از قرآن ، تمام جوانب را بررسى مىكند تا براى حكم شرعى خود حجت داشته باشد ، مسائل مربوط به اصول دين نيز بايد به روش اجتهادى مورد بررسى قرار گرفته ، اثبات گردد تا براى اعتقاد به آن‌ها حجت داشته باشيم . پيش از پرداختن به مناقشات متكلّمان اهل سنّت ، يادآور مىشويم كه در ميان اهل تسنّن ، پيشگامان مباحث كلامى - به ويژه در بحث امامت - معتزليان هستند و اشاعره در اين زمينه تابع معتزله مىباشند و مطالب خود را از آنان اخذ كرده‌اند . واسطهء اين كار نيز فخر رازى بوده است و ديگران نيز مباحث كلامى را در باب امامت از او گرفته‌اند . شايد نخستين كسى كه در دلالت آيهء ولايت مناقشه كرده است ، قاضى عبدالجبار إسترآبادى معتزلى ( متوفاى 451 ه ) است ؛ از اين رو و پيش از همه به نقد و بررسى كلام وى مىپردازيم . او در المغني في الإمامة مىنويسد :