الشيخ السبحاني

50

رسالهء توضيح المسائل (فارسى)

شناخت ديگر صفات خدا براى خدا صفات ثبوتى وسلبى هست . مقصود از صفات ثبوتى صفات كمالى است كه بر خدا ثابت مىباشد ومقصود از صفات سلبى آن رشته از نقايص است كه از خدا سلب مىگردد . از صفات ثبوتى خدا پنج صفت را در اينجا متذكر مىشويم : ( 1 ) - دانا ( 2 ) - توانا ( 3 ) - زنده ( 4 ) - بينا ( 5 ) - شنوا در باره اثبات دو صفت نخست كافى است كه مصنوعات او را از اتم تا كهكشان مطالعه كنيم . علوم بشرى با پى گيرى ده هزار ساله خود توانسته است قسمت ناچيزى از اسرار و رازهاى پيچيده جهان را به دست آورد ؛ در حالى كه قسمت اعظم آنها تحت پوشش جهل انسان باقى است . مطالعه اين جهان ما را به علم بى پايان وقدرت نامتناهى خدا رهنمون مىگردد ومىرساند كه خدا از مجموع قوانينى كه بشر در علوم طبيعى كشف كرده است آگاه بوده وجهان را با قدرت خود آفريده است . و اين مطالعه ما را به دو صفت علم و قدرت خدا رهبرى مىكند . درباره صفت حيات نياز به دليل جداگانه نداريم زيرا وقتى ثابت شد كه او دانا و توانا است طبعاً ثابت مىشود كه او زنده است زيرا موجود زنده جز به اين دو صفت بارز به صفات ديگرى نياز ندارد . درست است كه در علوم طبيعى مىگويند موجود زنده موجودى است كه خصيصه هاى : رشد ، توليد مثل ، پاسخ به محرك ، تغذيه را دارا مىباشد . حيات و زندگى به اين معنا ، مخصوص موجودات طبيعى است و گرنه حيات معناى وسيع وگسترده‌اى دارد ، كه ممكن است به هيچ كدام از اين خصيصه ها نيازى نداشته باشد . دانشمندان علوم طبيعى چون سرو كار با موجودات طبيعى دارند ولذا حيات را در محدوده علم ودانش خود تفسير مىكنند . ولى يك فيلسوف كه مسأله را از ديدگاه برترى مىنگرد براى آن معناى وسيع قائل شده و اين خصائص را از آن در حيات موجودات طبيعى مىداند نه اينكه واقعيت « حيات » مطلقاً بستگى به آنها داشته باشد .