الشيخ السبحاني
43
رسالهء توضيح المسائل (فارسى)
اين نوع شناخت ها ، شناخت آيتى است در قرآن ، كلمه آيه و آيات بيش از حدّ به كار مىرود وغالباً اين لفظ در مورد نشانه هاى وجود خدا استعمال مىشود و اين شناخت آيتى است ؛ يعنى از اثر يك شىء به وجود مؤثر وصفات آن پى ببريم ، زيرا اثر يك شىء همان گونه كه از وجود مؤثر حكايت مىكند ، از صفات آن نيز حكايت دارد همگى مىگوييم ، فردوسى يك شاعر اديب وآگاه از داستانهاى ايران باستان است ، ما هرگز فردوسى را نديده ايم و خصوصيات روحى او را نيازمودهايم ، اثر ادبى او ، از وجود او و خصوصيات روحى او كاشف وبازگو كننده است ؛ عين اين مطلب ، در باره قانون بوعلى كه در طب است حاكم و جارى است . اين نوع شناختها را شناختهاى آيتى مىگويند وهدف اين است كه از نشانه به صاحب نشانه پى ببريم . بحث حضرت ابراهيم با گروههاى ستاره پرست ، ماه پرست ، آفتاب پرست معروف است ؛ وى براى بى پايه نشان دادن پرستش اين نوع اجرام ، براى مدت كوتاهى با پرستندگان آنها هم صدا شد ، ولى بعداً ، ربوبيت آنها را باطل كرد ؛ زيرا اين اجرام ، دستخوش انقطاع از انسان است وخداى مربى وپرورش دهنده ، پيوسته بايد با انسان در رابطه باشد و از او غفلت نكند ، او از اين طريق ، ثابت كرد كه نشانه هاى ربوبيّت ، در اين اجرام نيست و بايد سراغ آن خدايى رفت كه اينها را آفريده وپيوسته حضور دارد و چنين فرمود : ( إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِيفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ ) ( سوره انعام آيه 79 ) . 2 - هدفدارى وهماهنگى در آفرينش جهان يكى ديگر از دلايل اثبات صانع ، وجود هماهنگى و هدفدارى در جهان آفرينش است . سلول انسان در رحم مادر پرورش پيدا مىكند ، همراه با رشد « جنين » و رسيدن آن به مرحله تولد ، غده هاى توليد كننده شير ، تحت تأثير « هورمونهاى » مخصوص ، آرام آرام خود را براى تغذيه نوزاد آماده مىكند ، به گونهاى كه همزمان با تولد فرزند غذاى او نيز آماده مىشود .