الشيخ السبحاني

41

رسالهء توضيح المسائل (فارسى)

4 راه‌هاى خداشناسى اكنون كه با شناخت مطلوب در اسلام آشنا شديم ، لازم است راههاى شناخت خدا را يكى پس از ديگرى مورد بررسى قرار دهيم ، همان گونه كه گفته اند ، راه به سوى خدا ، به اندازه شمارش نفسهاى انسان است و هر پديده‌اى در جهان ، بسان سكّه دو رويه‌اى است كه يك رويه آن ، طبيعت و يك رويه ديگر آن خداست و هر انسان خردمندى از مطالعه پديده ها ، راهى به سوى خدا دارد . ولى درعين حال ، اين طرق بى شمار را مىشود تحت ضوابطى در آورد . اينك برخى از طرقى كه قرآن ما را به آن دعوت كرده است : 1 - برهان نظم : مقصود از برهان نظم اين است كه نظام جهان گواهى مىدهد كه موجود دانا و توانايى ، اين نظام را پديد آورده است و گرنه خود ماده ، ناتوان تر از آن است كه به خود نظم ونظام بخشد . پذيرش برهان نظم ، بر چهار اصل استوار است : الف - جهانى خارج از ذهن وجود دارد : مقصود از اين اصل اين است كه دايره هستى به ذهن وذهنيات منحصر نيست ، بلكه آنچه را كه ما تصور مىكنيم ، در خارج از ذهن واقعيت دارد و به ديگر سخن ، در بررسيهاى خود