هر سه سؤال از نظر يك فرد خداشناس ، داراى پاسخ روشن است در حالى كه در مكتب مادى ، هر سه پرسش فاقد جواب مىباشد . يعنى جوابى ندارد كه به آن پرسش بدهد ، ونمىتواند به اين سه پرسش پاسخ بگويد ، ناچار بايد مكتب خود را ترك گويد . اين جا است كه بايدگفت : مذهب ابعادى دارد ، يكى از ابعاد آن ، اصلاح فكر وانديشه است . ودرست با مقايسه محتواى دو مكتب الهى ومادى مىتوان گفت كه فكر وانديشه ، در سايه مذهب به تكامل مىرسد ؛ درحالى كه محتواى مكتب ماديگرى ، سراپا ابهام وجهل و ناآگاهى است واحياناً غير معقول . زيرا چگونه ميتوان باور كرد كه ماده جهان ، برخود نظم ونظام بخشيده است . پرورش اصول اخلاقى درباره پرورش اصول عالى اخلاق انسانى ، اجمالًا مىبينيم مذهب پشتوانه‌اى براى اصول اخلاق است . زيرا رعايت اصول اخلاقى با يك سلسله محروميّتها همراه است ، مثلًا : فداكارى ، كمك به نيازمندان ، رعايت امانت ، و . . . ، كه يك سلسله اصول مسلّم اخلاقى است و رعايت اينها خالى از رنج و دردسر نيست . هرگاه انديشه وفكر را از طريق مذهب اصلاح كرديم وباور كرديم كه خداوند به رعايت اين اصول دستور داده است و آنها را به صورت تكليف بر ما لازم كرده است ، و در مخالفت آنها كيفرهايى وجود دارد ، در اين صورت اخلاق به عنوان يك وظيفه دينى ، خود به خود اجرا مىشود . و در غير اين صورت اخلاق به صورت تذكرات ويادآوريهايى خواهد بود كه ضامن اجرايى ندارد ، گروهى آنها را رعايت كرده وگروهى زير پا مىنهند . ويل دورانت مورخ معاصر مىگويد : بدون ضمانت مذهب ، اخلاق يك حسابگرى بيش نيست ، و بدون آن احساس تكليف از ميان مىرود ( « 1 » ) . در باره حسن روابط افراد ياد آور مىشويم : همان طورى كه مذهب پشتوانه اخلاق است ، همچنين پشتوانه اصول اجتماعى نيز هست و در افراد مذهبى اصول اجتماعى به صورت يك

--> ( 1 ) . لذات فلسفه ، ص 478 .