الشيخ السبحاني

30

رسالهء توضيح المسائل (فارسى)

اصلاح فكر و انديشه در باره اصلاح فكر و عقيده ياد آور مىشويم كه ذهن انسان ، خلأ پذير نيست و بدون عقيده نمىتواند زندگى كند ، حتى افراد مادى و به اصطلاح « لامذهب » ، باز داراى عقيده ومسلكى هستند كه از آن طريق ، خود را قانع مىسازند . مذهب در اين باره مىگويد : « جهان خروشان ماده از نظر وجود و از نظر نظام ، مخلوق موجود برتر ووالاترى است كه ماده را آفريده و به آن نظام بخشيده است » . او اين جهان و انسان را براى هدفى آفريده ولغو وعبث به ساحت او راه ندارد ، و براى تحقق بخشيدن به اهداف مربوط به انسان ، معلمان وراهنمايانى را برانگيخته است كه او را به سوى هدف هدايت كنند . در برابر اين گروه ، ا فرادى هستند به نام فاقد دين و نافى مذهب كه مىگويند : « ماده ونظام آن قديم و ديرينه است و اين خود ماده فاقد شعور است كه به خود نظم ونظام بخشيده است و براى جهان هدفى در كار نيست » . و به ديگر سخن : جهان از نظر يك فرد الهى سرآغاز وسرانجامى دارد ، و از خدا سرچشمه گرفته وسرانجام آن معاد انسان وجهان است . درحالى كه در مكتب مقابل جهان ، انسان نه سرآغاز روشنى دارد و نه سرانجامى . يعنى اگر از يك فرد مادّى بپرسيم سرچشمه جهان و انسان چيست ؟ مىگويد : نمىدانم و يا اگر بپرسيم سرانجام آن چيست ؟ باز اظهار بى اطلاعى مىكند ! اين جا است كه بايد گفت : جهان و انسان از نظر مادّى بسان يك كتاب خطى است كه اوراقى از اول و آخر آن افتاده باشد و انسان نتواند آن را تشخيص دهد . در حالى كه از نظر الهى كاملًا شناخته و هيچ نوع ابهامى در سر آغاز و سرانجام آن وجود ندارد . و به عبارت ديگر : ذهن انسان پيوسته با سه پرسش همراه است ، اين پرسشهاى سه گانه عبارتند از : 1 . از كجا آمده‌ام ؟ 2 . براى چه آمده‌ام ؟ 3 . به كجا خواهم رفت ؟