دارد ؟ همچنين از آن قيمت معيّن در ذمهء مشترى باقى مانده باشد حكم خيار فسخ دارد يا خير ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ فروشنده حقّ دعوى زايدى را ندارد ؛ و چنانچه در فرض ثانى مدتى كه شرط شده بود ثمن در آن مدت پرداخت شود بگذرد ، بايع خيار فسخ دارد ، و الله العالم . ( 1143 ) آن دسته از آبزيان كه خودشان حرام است - گرچه زنده از آب صيد شود - آيا حكم ميته را دارند كه خريدوفروش حرام باشد ؟ چون اينها گذشته از خوردن مصارف ديگر هم دارند ، مثل خوراك دام و طيور و . . . گاهى نيز استفاده صنعتى دارند ، در اين گونه امور مىتوان اينها را فروخت ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ خريدوفروش آن جايز نيست ، لكن واگذارى آن به كفار - به بيع صورى - به غرض استنقاذ مالى از ايشان مانعى ندارد ؛ و نيز اخذ مال در مقابل رفع يد از اشياء مذكور محذورى ندارد ، و الله العالم . ( 1144 ) شخصى ملك خود را به كسى مىفروشد و مقدارى از قيمت در ذمهء مشترى مىماند ، آيا فروشنده خيار فسخ دارد ؟ همچنين در هبهء معوضه بعض از مقدار عوض باقى مىماند در ذمهء موهوب له ، آيا واهب در اينجا خيار فسخ هبه را دارد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ اگر مدتى كه شرط شده بود ، در آن مدت ثمن پرداخت شود و يا عوض هبه داده شود بگذرد ، خيار فسخ ثابت خواهد بود ، و الله العالم . ( 1145 ) شخصى جنسى را به طور نسيه خريدارى نموده به مدت 2 ماه به مبلغ سيصد و پنجاه هزار تومان و يك برگ چك به فروشنده داده به همان مبلغ ، و چون در روز سررسيد پول نداشته چك برگشته است ، حالا به فروشنده مىگويد چك ديگر به تو بدهم از امروز به مدت 2 ماه ديگر به مبلغ سيصد و هشتاد هزار تومان ، آيا فروشنده مىتواند اين چك را گرفته و دو ماه ديگر وصول كند يعنى اين سى هزار تومان زيادى بر فروشنده حلال است يا نه ؟