[ جواب ] باسمه تعالى ؛ زيادى ربا است و جايز نيست ، ولى فروشنده مىتواند چك دوم را نگيرد و معامله را فسخ كند ، و اگر جنس موجود است پس از فسخ مىتواند معاملهء جديدى انجام دهد ، و الله العالم . ( 1146 ) اگر معامله به هم بخورد و فروشنده پول ايرانى گرفته باشد ، مىتواند بگويد من پول ايرانى ندارم پول ديگرى به شما مىدهم ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه ثمن در معامله پول ايرانى بوده و مشترى به فروشنده پول ايرانى داده ، از فروشنده پول ايرانى طلبكار است و بايد فروشنده پول ايرانى بدهد ، و الله العالم . ( 1147 ) خانه‌اى است مشترك بين چند برادر بزرگ و كوچك كه قابل قسمت نيست و با فروش آن هم بچهء صغير بىمسكن مىماند ، از اين رو راضى به فروش نيست ، آيا مىشود او را مجبور به فروش نمود ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ تا جايى كه ممكن است ولىّ صغار ، كبار از ورثه را راضى بر ابقاى ملك كند ؛ و اگر امكان نداشت ، فروش آن مانعى ندارد و بر ولىّ لازم است ثمن آن را به نفع صغار مصرف نمايد ، و الله العالم . ( 1148 ) قرآنى فروخته شد ، پس از مدتى فروشنده مىگويد : آن نسخه خطى بوده و من مغبونم ، آيا خريدار بايد آن را پس دهد ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ چنانچه در وقت معامله مغبون بوده و اين را اثبات نمايد و ادعا كند كه غبن را نمىدانسته و بعد از علم به غبن نيز از آن اغماض نكرده است ، مىتواند عقد را فسخ نمايد ، و الله العالم . ( 1149 ) جنس ، صد مثقال طلاى مشخص شده به ويژگيهاى آن و صد هزار تومان پول كه شش ماه ديگر فروشنده تحويل خريدار نمايد ، و خريدار دو ميليون تومان بابت بهاى آن به فروشنده پرداخت نمود آيا اين بيع سلف صحيح است ؟ اگر نيست ، درست آن چيست ؟ [ جواب ] باسمه تعالى ؛ بيع مزبور صحيح نيست ؛ و طريق شرعى آن اين است كه يكصد