قصاص نمىشود . ج - در اين موارد حدقه قصاص مىشود و نسبت به عدم بينايى بايد ديه أخذ شود و بين جانى و مجنى عليه تراضى شود . س 2 - در مورد قصاص اطراف بفرمائيد : الف - آيا ملاك ، رعايت مماثلت نسبيّه است يا عرفيّه ؟ معيار هر كدام چه مىباشد ؟ ب - در كدام صورت ، قصاص تبديل به ديه مىشود ؟ ج - آيا بين طول و عرض و عمق در اجراى قصاص تفاوتى هست ؟ ( مثلًا اگر جانى لاغر و مجنى عليه چاق باشد و نيمى از بازوى مجنى عليه به عمق 3 سانتى متر بريده شده است آيا در قصاص بايد نيمى از بازوى جانى لاغر را بريد كه 2 سانتى متر است يا بايد همان 3 سانتى متر بريده شود اگرچه بيش از نصف بازو باشد ) ج 2 - مماثلت در اطراف با مماثلت در جروح تفاوت دارند ، مماثلت در اطراف مماثلت عرفى است مثلًا اگر دست شخصى را كسى قطع كرد ، بايد دست جانى قطع شود ، گرچه دست جانى چاق‌تر از دست مجنى عليه باشد و امّا مماثلت در جروح مماثلت از حيث مساحت است از جانب طول و عرض و امّا در عمق معتبر ، صدق عرفى است و لذا اگر مساحت جراحت در عضو مجنى عليه ، به گونه‌اى است كه تمام عضو را در جانى فرا مىگيرد و يا حتّى از آن عضو هم تجاوز مىكند ، مثلًا اگر جراحت در سر مجنى عليه است و سر جانى كوچكتر از سر مجنى عليه است كه اگر خواسته باشيم به مقدار جنايت ، قصاص نمائيم به صورت مجنى عليه هم مىرسد ، جايز نيست قصاص از عضو تجاوز كند بلكه قصاص به همان مقدار كه امكان دارد در آن عضو انجام گيرد و در بقيّه بالنسبه ديه پرداخت شود ، پس در مثل شجاج تساوى طول و عرض بايد ملاحظه گردد و امّا اگر جرح مضبوط نباشد و موجب شود كه نفس به خطر بيفتد يا احتمال زيادى در جرح و يا موجب تلف عضو گردد ، مانند جائفه و مأمومه و هاشمه و منقله قصاص جايز نيست و تبديل به ديه مىگردد زيرا بين اصحاب ، اجماعى است كه قصاص در جروح نبايد محظورات مذكوره را داشته باشد و حتّى نبايد جرح جانى زيادتر از جرح مجنى عليه باشد و ادّله مماثلت مثل آيه شريفه " فأعتدوا عليه به مثل ما اعتدى عليكم " و آيه شريفه " فان عاقبتم فعاقبوا به مثل ما عوقبتم " و ادّله ديگر بر اين معنى دلالت دارد و در