او از عهدهء تبيين و تفسير چرايى آن ناتوان خواهد بود در حالى كه ما مىبينيم اصحاب امام ( ع ) با طوع و رغبت همراه آن حضرت شدند و تحت تأثيرى شگرف از حركت ايشان قرار گرفتند ؛ تأثيرى كه ديدگاه‌هاى آنان و نيز روحياتشان را به شدت تغيير داد تا بدان جا كه قبل از رسيدن امام حسين ( ع ) به كربلا ، مردم و اهل كوفه را مورد خطاب قرار مىدادند و آنها را موعظه مىنموده و مسؤوليت بزرگى را كه بر گردن آنها قرار داشت به ايشان گوشزد مىنمودند . بديهى است كه اگر انگيزهء حركت امام ( ع ) را انگيزه‌اى صرفاً غيبى و غير قابل فهم براى ديگران بدانيم توجيه چگونگى رفتار اصحاب امام ( ع ) غير ممكن خواهد بود . ملاحظهء دوم : اين تفسير بر خلاف خود تصريحات امام حسين ( ع ) است ، زيرا آن حضرت در روز عاشورا ، و پيش از آن در مكه و در ديگر اماكن خطبه‌ها و بياناتى را ايراد فرموده‌اند كه تصريح به اين مطلب مىنمايد كه انگيزه‌هاى اين حركت انگيزه‌اى است كه به لحاظ عقلايى و اجتماعى قابل فهم كه ظرفيت طرح براى توده مردم را دارد . چنان كه آن حضرت بالفعل ، به طرح دواعى و انگيزه‌هاى نهضت خود پرداختنند و سعى نمودند كه اين انگيزه را به شيوه‌اى قابل فهم و قابل تصديق و اذعان از سوى