تصرفات از دايره سنن الهى خارج نبوده و نظام و برنامه آن الهى باشد و شخص ولى خارج از آن تصرفى نداشته باشد ؛ بلكه قادر به تصرّف نباشد و يك نحو امر بين امرين به جعل و اعطاى خدا برقرار باشد » . پاسخ داده مىشود : اين معنا و بيان لطيفى است و اشكال شرك و تفويض و غلوّ در آن نيست ؛ امّا با ظواهر آيات بسيارى خالى از منافات نيست ؛ آياتى چون : « إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّماواتِ وَالْأَرْضَ أَن تَزُولا وَلَئِن زالَتا إِنْ أَمْسَكَهُما مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ » ؛ « 1 » « همانا خداوند آسمان‌ها و زمين را از اينكه نابود شوند نگاه مىدارد و اگر رو به زوال نهند غير از او هيچ كس نمىتواند آنها را محفوظ دارد » . و « وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَىْ رَحْمَتِهِ » ؛ « 2 » « او خدايى است كه بادها را به بشارت باران رحمت خويش در پيش فرستد » . « إِنَّ اللَّهَ فالِقُ الْحَبّ وَالنَّوى » « 3 » « خداوند شكافنده دانه و هسته است » . هرچند اگر قرينه‌اى باشد ، حمل اين افعال بر اعم ، از باواسطه و بىواسطه جايز است ؛ امّا با عدم دليل ، وجهى براى حمل آن نيست ، خصوصاً كه اين آيات متعدّد است و رفع يد از اين ظواهر كثير جايز نيست . بنابراين اراده و مشيّت الهى است كه حافظ وحدت عالم و حافظ ارتباط بين اكوان و تمام حادثات و ممكنات است .

--> ( 1 ) . سوره فاطر ، آيه 41 . ( 2 ) . سوره اعراف ، آيه 57 . ( 3 ) . سوره انعام ، آيه 95 .