گليم بخت كسى را كه بافتند سياه * به آب زمزم و كوثر سفيد نتوان كرد و به ظواهر بعضى اخبار مثل : « الشَّقىُّ شَقىٌّ فى بَطنِ امِّهِ وَالسَّعيدُ سَعيدٌ فى بَطْنِ امِهِ » « 1 » . استشهاد كرده‌اند . در مقابل آنها بعضى ديگر سعادت و شقاوت را كسبى و قابل تغيير مىشمارند . بديهى است قول به شقاوت و سعادت ذاتى به طورى كه كسب شخص ، در ايجاد يا امحاء يا جلوگيرى از تأثير آن ، اثر نداشته باشد و زمينه صحت تكليف ، امر و نهى به شخص را از ميان ببرد ، قول باطلى است كه ضرورت ، وجدان و كل آنچه نظام امور بر آن بنا شده و بعثت انبيا و پيغمبران ، همه و همه آن را ردّ مىنمايد . و ممكن است مراد از خبر فوق ، آن اقتضاآت خاص ذات اشخاص و افراد باشد كه در حالى كه مراتب اوليّهء وجود خود را طى مىنمايند و در حالى كه در شكم مادرند فراهم مىشود . مثلًا اشاره به اين باشد كه بعض اشخاص كه از بعضى نعمتها ،

--> ( 1 ) - اين حديث اگر چه مشهور است ولى عين اين لفظ را در حدودى كه در كتب حديث فحص شد نيافتيم ولى به اين لفظ : « الشقى من شقى فى بطن امه و السعيد من وعظ بغيره » دركتب عامه مثل صحيح مسلم ، باب قدر ، و در كتب خاصه مثل روضه كافى ، ص 81 ، باب 17 ، ح 39 نقل شده است . و به اين لفظ : « الشقى من شقى فى بطن امه والسعيد من سعد فى بطن امه » نيز در توحيد صدوق ، باب 58 ، ح 3 روايت شده است ( مؤلف ) .