الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

432

الهيات در نهج البلاغه (فارسى)

از چند جهت : نخست اينكه پى بردن به مصالح تمام احكام ، براى هر كسى ميسّر نيست و در يك حدّ مختصر هم محتاج به سالها تحصيل و مطالعات و تحقيقات بسيار عميق است كه براى عموم فراهم نمىشود . دوم اينكه خلاف تسليم و بندگى و پرستش است ، چون در اين مرتبه پرسش از علّت و حكمت و فايده نقض غرض است ، و اگر عبادت باشد و به قصد تحصيل مصلحت ذاتىِ عمل ، آن را انجام دهد نه به قصد امتثال فرمان ، مصلحت اساسى و اصلىِ عبادت كه تقرّب به خداست حاصل نمىشود . و خلاصه به هر عملى كه به قصد فايده‌اى كه دارد به جا آورده شود ، نه اطلاق عبادت صادق است و نه اطاعت ، ضمن اينكه جست‌وجو كردن از حكمت و مصلحت به عنوان متوقّف كردن اطاعت به دانستن آن ، خودبينى و فايده‌جويى در برابر ذات منعم مفيض وهّاب منّان است و خلاف تسليم و تفويض و توكّل . و سومين جهت اين است كه مشروط ساختن عمل به تعاليم شرعى به دانستن فلسفه و فايدهء آن ، موجب فوت منافع بسيار و جلب مضارّ و مفاسد بىشمار ، و خلاف مقصود از بعث انبيا و رسل است ، و مَثَل چنين كسى مَثَل شخصى است كه مار بسيار خطرناكى به او نزديك شود و ناصح آگاه مهربانى به او هشدار دهد و اعلام خطر كند كه فوراً و هرچه زودتر بگريزد و جاى خود را عوض كند ، ولى او اعتنا نكند و در مقام دفاع و تحفّظ برنيايد و پاسخ دهد كه اوّل بايد معلوم شود اين مار از چه نوع است و سمّش تا چه حد خطرناك است ، كشنده است يا كشنده نيست . بديهى است تا او بخواهد اين تحقيقات را به عمل آورَد و با نبودن فرصت كافى ، اين مسائل را بررسى كند ، مار با خيال راحت او را مىزند و سم كار