الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني

200

الهيات در نهج البلاغه (فارسى)

طواف خانه يا تقديس مساجد و مشاهد كه از شعائراللَّه مىباشند ، عبادت آنها نيست . 6 . دعا خواندن و درخواست قضاى حوايج به تصرّف در اسباب و مسبّبات مادّى و غيرمادّى ، و توجيه اسباب و مسبّبات به نحو مطلوب از كسى كه دعاكننده او را معبود و خالق و قاضىالحاجات و متصرّف و صاحب‌اختيار امور كائنات و مُهَيمن بر اسباب و مسبّبات و مستحقّ پرستش بداند ، يا اينكه ذات موصوف به اين صفات را متّحد با او يا حالِّ در او بشمارد ، يا وجود تنزيلىِ او قرارش دهد و آن را بخواند . بنابراين مطلق دعا و خواندن و طلب حاجت از غيرخدا شرك نيست ، خواه آن غير ، زنده باشد يا مرده ، انسان باشد يا ملائكه ؛ هرچند سؤال و دعا مربوط به تصرّف در نظام اسباب باذن‌اللَّه باشد ، به شرط اينكه مَدعوّ جزءِ وسايط و وسايل و عمّال اجراى مشيّت‌اللَّه و استجلاب عنايت خدا به اذن او باشد ، و در شبههء موضوعى و مقام اثبات در اين مورد هم مثل موارد قبل ، حكم شرك بدون قرينهء حالّى يا مقالى كه با آن قصد عامل معلوم شود ، جايز نيست . و همان‌طور كه از افرادى كه در سلسلهء اسباب و وسايل ظاهرى و آشكار قرار دارند درخواست و طلب حاجت جايز است ، و در اسباب طبيعى نيز طلب عملى و استكشاف و ارادهء ظهور آثار و خواصّ آنها شرك نيست ، چنان كه انسان با عمل خود از زمين دانه مىرويانَد و از ارحام كوهها و زمينها معادن مىطلبد و اين طلب ، شرك نيست ( با اينكه خدا زارع و خدا خالق و خدا مربّى و فاعل و مظهر و مخرج استعداد هر چيز است ) ، ولى باذن‌اللَّه و به جعل و حكمت او ، انسان و هوا و آفتاب و آب و غير آن همه بالاختيار يا بالقهر و التّسخير ، جزءِ عوامل اجراى مشيّت‌اللَّه هستند و اين عوامل و وسايط باذن‌اللَّه در يكديگر تأثير