كرده بودند « 1 » و سياست هم از آنها تا حد امكان ، ترويج و تأييد مىكرد ليكن از جهت اينكه شخصيتى مانند عليعليه‌السلام در مدينه امامت داشتند علاوه بر اينكه همگان از علوم ايشان استفاده مىكردند ، شاگردان خاصى نيز داشتند كه در اسلام شناسى و بينش اسلامى و اطلاع از تفاسير و معارف قرآن و تشخيص احاديث صحيح از احاديث مجعول ، ممتاز و برجسته بودند و مايهء روح و اعتبار اين حوزهء شيعى بودند تا آنجا كه دانشمندانى مانند ابن ابى الحديد ، همهء علماى اسلام را با واسطه يا بلا واسطه شاگرد اميرالمؤمنين عليه السلام مىشمارد . « 2 » [ حوزهء درسى امام حسن و امام حسين ] در عصر حضرت امام حسن مجتبى و امام حسين ، سيد الشهداء عليهماالسلام نيز حوزهء شيعه در اين شهر ادامه داشت و هر يك از اين دو امام در مسجد مدينه ، حلقهء علمى داشتند كه مردم از دور و نزديك در آن حلقه شركت مىكردند . ابن صباغ مالكى نقل مىكند كه مردى وارد مسجد مدينهء منوره شد ، ديد شخصى از رسول خدا صلى الله عليه وآله نقل حديث مىنمايد و مردمى گِرد او جمع شده‌اند . نزد او آمده و از او پرسيد : « اخبرنى عن شاهد و مشهود ؟ » « 3 » ؛ مراد از شاهد و مشهود چيست ؛ مرا با خبر ساز ؟ پاسخ داد : « شاهد ، روز جمعه و مشهود ، روز عرفه است . » آن مرد [ كه ظاهراً آن جواب را كافى ندانسته بود ] نزد شخص ديگرى رفت كه او هم در مسجد ، حديث مىگفت . در مورد او نيز از شاهد و مشهود پرسيد . او جواب داد : « شاهد ، روز جمعه و مشهود روز نحر ( عيد قربان ) است . »

--> ( 1 ) . اگر خواسته باشيد اين گروه را بشناسيد مىتوانيد به طور نمونه به كتاب شيخ المضيره [ محمود ابوريه ] و كتاب ابوهريره [ اثر سيد اشرف الدين عاملى ] رجوع نماييد . . ( 2 ) . نك : شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 1 ، مقدمه . ( 3 ) . البروج : 3 .