1 . علّامه مجلسى رضوان الله تعالى عليه از كتاب شريف محاسن برقى روايت فرموده است كه از حضرت جواد عليه السلام سئوال شد : « أيجوز أن يقال لله : أنّه موجود ؟ قال : نعم تخرجه من الحدّين حدّ الابطال و حدّ التشبيه » « 1 » 2 و 3 . صدوق اعلى الله مقامه در دو روايت از حضرت جواد عليه السلام روايت نموده است كه از آن حضرت سؤال شد : « أيجوز أن يقال : انّ اللهَ عزَّ و جلَّ شيء ؟ فقال : نعم تخرجه عن الحدّين و حدّ التعطيل حدّ التشبيه » « 2 » حدّ ابطال و تعطيل اين است كه ذات را چنان كه موضوع براى حمل عناوينى بر او مثل جسم و جوهر قرار نمى دهيم و ساير عناوين خاصه را كه بر مخلوقات اطلاق مىشود از او سلب مى كنيم ، موضوع هيچ عنوانى از عناوين عامه مثل شيء و موجود هم ندانيم و حد تشبيه اين است كه چيزى را كه به تصور ما در مى آيد بر او حمل كنيم ، چه آن چيز وجود خارجى داشته باشد كه در اين صورت البته مستلزم شرك نيز هست و چه آن كه فقط وجود ذهنى داشته باشد و فقط در ذهن تصور شده باشد . و به عبارت ديگر مى گوييم : چون كنه و چيستى خداوند متعال ، منزه از تصور و توهم است از اين جهت هر چيزى تصور شود كه بر او حمل شود و گفته شود او

--> ( 1 ) . بحارالانوار ، 3 / 265 . ( 2 ) . التوحيد ، باب 7 ، ح 1 و 7 ، ص 104 الاصول من الكافي كتاب التوحيد ، باب اطلاق القول بأنه شيء ، ح 2 ، 1 / 82 .