السيد محمد صادق الروحاني (مترجم: صادقى)

22

جبر و اختيار (فارسى)

الامرين سخن برخى محققان را ذكر مى كنيم كه با تحقيق محقق طوسى در برخى رسائل ايشان همسو است و چنين مى گويد : « ثابت شده است كه هر آنچه در اين جهان به وجود مى آيد ، پيش از وجود آن با هيئت و شكل و زمان خود در عالم ديگرى فوق اين جهان مقدر گشته است و ثابت شده است كه خداوند بر تمامى ممكنات قدرت دارد و هيچ شيئى از مصلحت و عمل و قدرت و ايجاد او خارج نيست و الا خداوند براى مبدأئيت كل صلاحيت نداشت . » تا اينكه مى گويند : « اعمال و كردار ما چون بقيه موجودات و كردار ايشان به سبب قضا و قدر خداوند رخ مى دهند و به اين سبب صدور اين اعمال از جانب ما واجب است اما اسباب و عللى از قبيل ادراكات و اراده و حركات و سكنات و اسباب عالى ديگرى كه از علم و تدبير ما پنهان و از قدرت و اثربخشى ما خارج است ، در اين ميان به عنوان واسطه قرار مى گيرند . » تا اينكه مى گويند : « و چون از جمله اسباب ، اراده و انديشه و تخيل ماست پس فعل براى ما اختيارى است . زيرا