را حفظ كنند گفته اند افعال بندگان به خداوند هيچ ربطى ندارد و خود انسان مؤثر تام و كامل در افعال است . « 1 » اما لازمه اين سخن ، نفى سطه از خداوند متعال است . مثال عرفى كه سخن اين گروه را مشخص مىكند چنين است : اگر فرض كنيم كه مولايى به بنده خود كاسه اى از شراب دهد با علم به اينكه بنده از آن شراب مى نوشد . پس در آن امر ، نوشيدن از اختيار مولا خارج شد به گونه اى كه

--> ( 1 ) - اين سخن با صريح آيه مباركه ( ستايش از آن پروردگار جهانيان است ) منافات دارد زيرا خداوند از خود چنين خبر مىدهد كه او معبود آفريننده و در همان زمان پروردگار تدبير كننده شوون آفريدگان و روزى آن هاست . اين آيه همچنين باطل كننده سخن يهود است كه مى گويند خداوند آفريدگان را آفريد و آسود . يا مى گويند خداوند امر را بزرگان يهود واگذار كرد . خداوند برخى از سخنان آنان را در آياتى چون آيه 64 سوره مائده حكايت كرده است . بله آنچه ذكر كرديم با اعتقاد به اينكه پيامبران يا جانشينان ايشان بر تصرف در مسائل وجودى با خواست خدا توانايى داشته باشند منافاتى ندارد و اين سخن را بيشتر معتزله برگزيده اند . آنگونه كه جرجانى در شرح مواقف ج 8 ص 146 از ايشان حكايت كرده است .