السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
60
در پرتو وحى (فارسى)
حضرت واگذار شده ؟ يا معانى در قالب بيان و الفاظ نازل گشته و حضرت را هيچگونه دخالتى در آنها نبوده است ؟ و در هر صورت آيا قرآن فقط يك بار آن هم تدريجاً در طول مدت نبوت بر حضرت نازل گشته يا بيش از يك نوبت ؟ دوبار يا بيشتر ؟ در هر دو بخش سخنان زيادى گفته شده است ، تا جايى كه برخى از انديشمندان « اعجاز بيانى » را از وجوه اعجاز قرآن بر شمردهاند ، بلكه آن را از اعظم وجوه اعجاز دانسته و كوشيدهاند تا دليل اقامه نمايند كه اينگونه سخن گفتن ، بالاتر از توان و قدرت بشرى است . در بحث دوم نيز كار بدين روال بوده و دانشمندانى مانند صدوق ، مفيد ، ابن شهرآشوب ، زمخشرى ، محمدبن اسحاق ، شعبى ، فخر رازى ، طبرسى ، جلال الدين سيوطى ، مجلسى و ديگران از گروههاى مختلف اسلامى بحثهاى مفصلى در اين باره داشتهاند ؛ احاديث زيادى هم از طرق مختلف سنى و شيعى در اين باره وارد شده است و بحث ، ابعاد گوناگون عقلى ، نقلى ، حديثى و قرآنى پيدا كرده است . ريشه و اساس اين سخن ، مسلمات تاريخ اسلام و صراحت آيات شريفه قرآن است . از طرفى ما به طور حتم و يقين مىدانيم كه قرآن مجيد به تدريج و به طور پراكنده در طول مدت 20 يا 23 سال در مناسبتهاى گوناگون و پيشامدهاى مختلف بر پيغمبر اسلام نازل گشته است و اين قولى است كه جملگى برآنند و افزون بر واقعيت