و اگر ديگرى او را وضو دهد ، وضويش باطل است و نيز اگر در ريختن آب به صورت و دستها او را يارى كند ، اگرچه پس از آن خود وى آن آب را به قصد وضو بر آن عضو جارى كند ، صحّت وضوى او محلّ اشكال است . « مسألهء 311 » آوردن آب ، باز كردن شير آب و ريختن آب در كف دست كسى كه مىخواهد وضو بگيرد ، اشكال ندارد . همچنين اگر كسى به جهتى ديگر آب را مثلًا از مكان بلندى بريزد و شخص ديگر اعضاى وضو را به قصد وضو در زير آن آب بشويد ، اشكال ندارد . « مسألهء 312 » كسى كه نمىتواند وضو بگيرد ، بايد در قسمتهايى كه نمىتواند ، نايب بگيرد كه او را وضو دهد و چنانچه مزد نيز بخواهد ، در صورتى كه بتواند بايد بدهد ، ولى بايد خود او نيّت وضو كند و با دست خود مسح نمايد و اگر نمىتواند ، بايد نايب دستش را بگيرد و به محل مسح او بكشد و اگر اين نيز ممكن نباشد ، بايد از دستش رطوبت بگيرند و با آن رطوبت ، سر و پاى او را مسح كنند . « مسألهء 313 » براى اعمالى از وضو كه خود مىتواند آنها را به تنهايى انجام دهد ، نبايد كمك بگيرد . * شرط دوازدهم : استعمال آب براى او مانعى نداشته باشد . « مسألهء 314 » كسى كه مىترسد در صورت وضو گرفتن مريض شود ، يا بيمارى او شدت يابد ، يا زمان بهبودى او طولانىتر شود ، يا درمان بيمارى مشكل گردد به طورى كه تحمّل آن براى وى سخت باشد و همچنين كسى كه مىترسد در صورتى كه آب را به مصرف وضو برساند ، دچار تشنگى شديد شود ، مىتواند تيمّم كند ؛ ولى اگر بترسد كه تشنگى شديد براى وى ضرر قابل توجهى داشته باشد ، بايد تيمّم كند و اگر نداند كه آب براى او ضرر دارد و وضو بگيرد و بعد بفهمد كه ضرر شديدى كه از نظر شرع حرام است داشته ، وضوى او بنا بر احتياط باطل است و در غير اين صورت صحيح مىباشد ، اگرچه احتياط مستحب آن است كه با آن وضو نماز نخواند و تيمّم كند . « مسألهء 315 » اگر رساندن آب به صورت و دستها به مقدار كمى كه وضو با آن صحيح