شده است . وعنه ، عن ابن محبوب ، عن ابن سنان ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام ، أنّ أمير المؤمنين عليه السلام قضى بذلك ، وقال : تجلد ثمانين . « 1 » فقه الحديث : در اين روايت ، عبداللَّه بن سنان از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه فرمود : اميرمؤمنان عليه السلام به همين مطلب حكم فرمود . و فرمود : هشتاد تازيانه زده مىشود . بإسناده عن عليّ بن إبراهيم ، عن ابن أبي نجران ، عن عبداللَّه بن سنان ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام في امرأة افتضت جارية بيدها ، قال : قال عليها مهرها وتجلد ثمانين . « 2 » فقه الحديث : اين روايت نيز مانند حديث اوّل است ؛ و فقط مقدار تازيانه را معيّن كرده است . كيفيّت جمع بين روايات ابن سنان ابن سنان در سه روايت ، مقدار حدّ را هشتاد تازيانه معيّن كرده است ؛ ولى در روايت اوّل فرمود : « تضرب الحدّ » و آن را مطلق گذاشت . اگر راويان حديث متعدّد بودند ؛ مثلًا يكى را ابن سنان ، ديگرى را محمّد بن مسلم و سوّمى را زراره روايت كرده بود ، جمع بين آن‌ها كار آسانى بود ؛ زيرا ، در يكى فرموده : « تضرب الحدّ » ، و در روايات ديگر مقدار آن بيان شده است ؛ از باب حمل مطلق بر مقيّد يا مجمل بر مبيّن عمل مىكرديم و مىگفتيم : مقصود از حدّ ، همان هشتاد تازيانه است . ولى در بحث ما ، راوى هر چهار روايت ، ابن سنان است ؛ بنابراين ، روايات متعدّدى نيستند ؛ ابن سنان يك مرتبه از امام صادق عليه السلام مطلب را شنيده و براى شاگردان روايتى خود نقل كرده است . در اين حال ، نمىدانيم آيا « تضرب الحدّ » را نقل كرده است يا « تجلد ثمانين » و كدام يك را شنيده است ؟ نمىتوانيم بگوييم دوبار مطلب را شنيده يا دو بار

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 409 ، ح 3 . ( 2 ) . همان ، ص 409 ، ح 4 .