بلكه مضاف اليه - يعنى « خمر » - صادق نيست . به نظر ما بيان صاحب جواهر رحمه الله در اين‌جا تمام نيست . امام راحل رحمه الله مىفرمايد : هرچند معروف بين اصحاب ، ثبوت حدّ در صورت سوّم است ، ليكن ما در اين حكم اشكال و تأمّل داريم . سپس به يك نكته اشاره مىكنند كه در كلام ديگران آن را نديده‌ايم ، مىفرمايند : خوردن دارويى كه يكى از اجزائش خمر است ، موجب حدّ نيست ؛ امّا به علّت نجاست ، حرام است ؛ زيرا ، فرض اين است كه خمر مايع است و پس از امتزاج با ذرّات ديگر دارو ، آن‌ها را نجس مىكند ؛ لذا ، ادلّه‌اى كه خوردن نجس را حرام مىداند ، شامل اين مورد هم مىگردد . نقد استدلال امام راحل رحمه الله روايتى در اين باب داريم كه از آن ، حرمت اين دارو از جهت وجود اجزاى خمر استفاده مىشود و نه به علّت نجاست ؛ يعنى حرمت دائر مدار نجاست نيست ؛ بلكه بر عنوان خمر دور مىزند ؛ هرچند مستهلك شده و عنوان صادق نباشد . وعن عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، عن ابن أبي عمير ، عن عبدالرّحمن بن الحجّاج ، قال : استأذنت لبعض أصحابنا على أبي عبداللَّه عليه السلام فسأله عن النبيذ فقال : حلال . فقال : أصلحك اللَّه إنّما سألتك عن النّبيذ الّذي يجعل فيه العكر فيغلي حتّى يسكر . فقال أبو عبداللَّه عليه السلام قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : كلّ ما أسكر حرام . فقال الرجل : إنَّ من عندنا بالعراق يقولون إنَّ رسول اللَّه صلى الله عليه و آله عنى بذلك القدح الّذي يسكر ؟ فقال أبو عبداللَّه عليه السلام : إنَّ ما أسكر كثيره فقليله حرام . فقال له الرّجل : فأكسره بالماء ؟ فقال له أبو عبداللَّه عليه السلام : لا و ما للماء يحلّ الحرام ، إتّق اللَّه ولا تشربه . « 1 » فقه الحديث : در اين روايت صحيح ، عبدالرّحمن بن حجّاج براى شخصى اجازه‌ى ورود به خدمت امام صادق عليه السلام مىگيرد . وى از امام عليه السلام درباره‌ى نبيذ مىپرسد . امام عليه السلام در پاسخ فرمود : حلال است ، . . . سائل گفت : نبيذى را مىگويم كه در آن « عَكَر » ( ته نشين و رسوبات نبيذ يا زيتون ) مىريزند تا به غليان آيد و حالت مسكر به خود گيرد ؟ امام عليه السلام فرمود : رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : هر مست‌كننده‌اى حرام است .

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 17 ، ص 269 ، باب 17 از ابواب اشربه‌ى محرّمه ، ح 7 .