كنيم ؛ امّا اگر شارب خمرى دستگير شد ، هرچند مست هم نباشد ، به مجرّد اين كه احراز شود خمر نوشيده است ، بايد هشتاد تازيانه به او بزنيم . با توجّه به مطالب گذشته نمىتوان نظر شيخ صدوق رحمه الله را به عنوان مخالف قلمداد كرد ؛ لذا ، مىتوان ادّعا كرد همه‌ى فقها اين مطلب را معتقدند كه اگر مسكرى باشد كه شأنيت اسكار داشته باشد ، در ثبوت حدّ بين تناولِ قليل و كثير فرقى نيست . بيان روايات مسأله 1 - وعن عليّ بن إبراهيم ، عن محمّد بن عيسى ، عن يونس ، عن عبداللَّه بن سنان ، قال : قال أبو عبداللَّه عليه السلام : الحدّ في الخمر أن يشرب منها قليلًا أو كثيراً ، الحديث . « 1 » فقه الحديث : در اين روايت صحيحه امام صادق عليه السلام فرمود : مناط و ملاك حدّى كه اسلام درباره‌ى خمر ثابت كرده ، شرب خمر است ؛ همين‌كه اين عنوان محقّق شد ، حدّ ثابت است ؛ خواه كم باشد يا زياد . اين روايت به صراحت دلالت دارد اگر خمر قليل هم باشد ، هرچند در خمر كم حالت اسكار وجود ندارد : تمام ملاك براى ترتّب حدّ در آن وجود دارد . 2 - محمّد بن عليّ بن الحسين في ( العلل ) عن محمّد بن موسى بن المتوكّل ، عن إسحاق بن عمّار ، قال : سألت أبا عبداللَّه عليه السلام عن رجل شرب حسوة خمر قال : يجلد ثمانين جلدة ، قليلها وكثيرها حرام . « 2 » فقه الحديث : در اين موثّقه « 3 » از امام صادق عليه السلام درباره‌ى مردى مىپرسد كه مقدار اندكى خمر نوشيده است . امام عليه السلام فرمود : هشتاد تازيانه به او مىزنند ؛ كم و زيادش حرام است . نكته‌اى كه از روايت استفاده مىشود ، اين است كه امام عليه السلام در ابتدا فرمود « يجلد

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 469 ، باب 4 از ابواب حدّ مسكر ، ح 3 . ( 2 ) . همان ، ص 468 ، باب 3 از ابواب حدّ مسكر ، ح 7 . ( 3 ) . روايت مرسل است ؛ زيرا « محمّد بن موسى بن المتوكّل » استاد صدوق رحمه الله نمىتواند از فردى كه معاصر با امام صادق وكاظم عليهما السلام است ، روايت داشته باشد .