توبه كند ؛ هرگاه توبه كرد ، برمىگردد ؛ و اگر سال‌ها بگذرد و توبه نكند ، نفى و تبعيد ادامه دارد . امام راحل قدس سره نيز مىفرمايند : بعيد نيست مقدار تبعيد به نظر حاكم باشد . هر مقدارى صلاح مىداند ؛ دو ماه ، يا بيشتر و يا كمتر . بيان امام راحل قدس سره بهتر از نظر صاحب جواهر رحمه الله است ؛ زيرا ، ايشان تا توبه‌ى قوّاد حكم به تبعيد مىكند . اين قيد را از كجا استفاده كرده است ؟ روايت اصل نفى را متعرّض شده و مقدارش را معيّن نكرده است . اين مطلب بيانگر واگذارى تعيين مقدار نفى به عهده‌ى حاكم است . همان‌طور كه اگر روايتى گفت : « يجلد » و اشاره‌اى به صد تازيانه‌ى قرآن نداشته ، بلكه به صورت مطلق مطرح كند ، مىگوييم : تعيين مقدارش به عهده‌ى حاكم است ، هرچه او مصلحت مىبيند ، اقامه مىكند . در اين‌جا نيز اصل نفى را فرموده ، ولى مقدارش را بيان نكرده است ؛ لذا ، مىگوييم مدّت آن را حاكم معيّن مىكند . دليل اثبات حلق رأس و غيره فقها گفته‌اند : علاوه بر هفتاد و پنج تازيانه ، بايد سر مرد را تراشيده ، و او را دور شهر بگردانند و به مردم نشانش دهند تا او را بشناسند و عبرت بگيرند كه عاقبت قوّادى اين است . بر اين مطلب حتى ابن‌ادريس رحمه الله « 1 » كه به حجيّت خبر واحد معتقد نيست ، فتوا داده است . دليل اين عقوبت‌ها چيست ؟ در روايت ابن‌سنان « 2 » به اين مطلب هيچ اشاره‌اى نشده است ، بلكه ادّعاى اجماع « 3 » كرده‌اند ؛ به گونه‌اى كه ابن‌ادريس رحمه الله هم فتوا مىدهد .

--> ( 1 ) . السرائر ، ج 3 ، ص 471 . ( 2 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 429 ، باب 5 از ابواب حدّ سحق و قيادت ، ح 1 . ( 3 ) . غنية النزوع ، ص 427 ؛ الانتصار ، ص 515 .