مجنون ، فاعل باشد ، بايد حدّ بخورد ؛ ولى اگر مجنونه زنا داد ، حدّ ندارد ؟ امام عليه السلام فرمود : زن جنبه‌ى معلوليّت و انفعال دارد و مرد جنبه‌ى فاعليّت و علّيّت ؛ فاعل در صورتى زنا مىكند كه شعور لذّت بردن را داشته باشد و نحوه‌ى التذاذ را درك نمايد ، امّا زن نمىفهمد با او چه مىشود و التذاذى تصوّر نمىكند . شيخ مفيد و طوسى رحمهما الله در باب زنا به اين روايت فتوا داده‌اند ؛ در باب لواط نيز نه از باب قياس ، بلكه از جهت تعميم داشتن تعليل ، آن را پياده كرده‌اند ؛ زيرا ، « إنّما يزني إذا عقل كيف يأتي اللّذة » در فاعل لاطى نيز مطرح است . شخص بايد درك كرده باشد از چه راهى مىتواند لذّت ببرد تا دست به اين كار بزند ، امّا مفعول چه‌بسا نفهمد با او چه مىكنند . اگر از تعليل نيز صرف نظر كنيم ، مىتوانيم از راه قياس اولويّت ، حدّ را در باب لواط جارى كنيم ؛ زيرا ، در باب زنا - كه يك عمل طبيعى ، ليكن نامشروع است ، - بايد به مجنون حدّ زد ؛ پس ، در باب لواط - كه يك عمل غير طبيعى و نامشروع است - به طريق اولى بايد حدّ اجرا شود . علاوه آن كه : اگر روايت زراره را به تعبير صاحب جواهر رحمه الله بپذيريم كه مىگفت : « اللواط حدّه حدّ الزاني » ، « 1 » وقتى باب زنا با باب لواط مشابهت و اتّحاد در حدّ داشت ، پس همان حدّى كه در باب زنا در حقّ ديوانه اجرا مىگردد ، در باب لواط نيز درباره‌ى او پياده مىشود . نظر برگزيده : ما در باب زنا ، اين مطلب را نپذيرفتيم و به اين استدلال نيز اشكال كرديم . - براى فهميدن چگونگى استدلال به همان‌جا مراجعه شود . - و از آن جا كه دليل خاصّى در باب لواط نداريم ، بنابراين ، در هر دو باب مىگوييم به بالغِ عاقل حدّ زده مىشود ، ولى بر ديوانه حدّى نيست ؛ خواه فاعل باشد يا مفعول . فرع پنجم : لواط كودك با بالغِ عاقل اگر كودكى با بالغى لواط كند ، بر بالغ حدّ زده و كودك را تأديب مىكنند . طرح اين مسأله از اين جهت است كه در باب زنا مىگفتيم : اگر كودكى غير بالغ با زن شوهردارى زنا كند ، آن

--> ( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 416 ، باب 1 از ابواب لواط ، ح 1 ؛ جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 380 .