طبيعتاً آن چه در حقوق روز است اصلًا بحث مولاى حقيقى و سلطهء مولا بر تمام اختيارات و امكانات عبد مطرح نيست . موالى عرفى در حقوق موجود مطرح است و ايشان قبح عقاب بلا بيان را در موالى عرفى قبول دارد ؛ حالا حضرت عالى چطور تحليل مىفرماييد ؟ مگر اين كه منظور حضرتعالى اين باشد كه آن را استفاده كرده است . ج : عرض كردم كه آن چه ايشان در مولاى حقيقى مطرح كرده است همان بيانى است كه حقوق روز در موالى عرفيه مىگويد . بعد آمده مطلب را نقد كرده و گفته در موالى عرفى اينطور نيست ، در موالى حقيقيه اينطور است . س : اين كه فقه مقارن نتايج اين فقه را تحت تأثير قرار مىدهد اول بحث و مبتنى بر اين پيش فرض است كه احكام بر اساس قضاياى حقيقيه است و مجتهد مىتواند در گوشه حجره بنشيند و روى قضاياى مفروضه بر اساس روش عقلايى كه استناد به اصل صدور منبع و يا جهت صدور و يا دلالت منبع نسبت به احكام شرعى استنباط كند ، اين هيچ دخالتى ندارد . اين يك تحليل جامعه شناختى خوبى بود اما اين كه بتوانيم تحليل منطقى از اين تفارق بدهيم جاى بحث دارد . ج : من كه اصرار ندارم ، من عقيدهء خودم را گفتم . من به اين نتيجه رسيده‌ام كه افرادى كه آشنايى با مكتبهاى مخالف پيدا