فصل دوّم : حقيقت ضمان بحث ديگرى كه به نظر ، طرح آن لازم مىنمايد ، اين مطلب است كه حقيقت و معناى ضمان چيست ؟ هرچند كه جايگاه اصلى اين مسأله در كتاب البيع و در بحث مقبوض به عقد فاسد است ، لكن در اينجا به صورت مختصر به آن مىپردازيم و تفاسير مختلفى را كه در اين زمينه بيان شده است ، ذكر مىكنيم . امّا قبل از ذكر تعابير مختلفى كه در مورد حقيقت ضمان وارد شده ، لازم است دو نكته به عنوان مقدّمه بيان شود . 1 ) تأثير اختلاف آثار در حقيقت ضمان فقهاى گرانقدر اماميه هنگام طرح و بيان مسأله ضمان ، آن را در موارد و ابواب مختلفى از فقه همچون ضمان اموال ، ضمان اشخاص ، ضمان عقود ، ضمان معاوضه و . . . بيان مىكنند كه هر كدام نتيجه‌اى خاصّ را به دنبال دارد ؛ سؤال اين است كه آيا اختلاف ضمان به حسب موارد و آثار ، موجب اختلاف حقيقت ضمان نيز مىشود ؟ آيا معناى ضمان در « من أتلف مال الغير فهو له ضامن » با