بسيارى است ؛ وى از ثقات اماميه و از اصحاب امام هادى و امام عسگرى عليهما السلام است . « 1 » « عبداللَّه بن الحسن » : در مورد اين راوى ، همان‌گونه كه در روايت ششم بيان شد ، ذكر و توثيقى در كتاب‌هاى رجالى به ميان نيامده و مجهول است ؛ بنابراين ، سند روايت اشكال دارد . معناى روايت : على بن جعفر از برادرش موسى بن جعفر عليهما السلام سؤال مىكند : اگر شخصى وضو داشته و بعد شكّ كند كه وضو دارد يا نه ، وظيفه‌اش چيست ؟ امام عليه السلام در جواب ، بيان مىفرمايند : اگر هنگام نماز چنين شكّى مىكند ، لازم است نمازش را رها كند و برود وضو بگيرد ، و مجدّداً نمازش را بخواند ؛ امّا اگر بعد از نماز شكّ كند ، ديگر نيازى به گرفتن وضو نيست و همان كفايت مىكند . در مورد دلالت اين روايت بر قاعده فراغ ، همان‌گونه كه صاحب وسائل رحمه الله نيز بيان داشته‌اند - أقول : هذا محمول على الاستحباب لما مرّ ، وآخره قرينة ظاهرة على ذلك ، ويمكن حمله على أنّ المراد بالوضوء ، الإستنجاء . . . « 2 » - بايد گفت كه اين روايت بر قاعده فراغ و تجاوز دلالتى ندارد و بلكه دالّ بر استصحاب - استصحاب وضوى سابق - است . به همين جهت ، يا بايد روايت را بر استحباب حمل نمود و يا آن كه گفته شود - همان‌طور كه صاحب وسائل رحمه الله گفته است - مراد از وضو ، استنجاء است ؛ ليكن چون روايت از جهت سند دچار اشكال است ، دقّت در متن آن لازم نيست . 12 ) محمّد بن الحسن بإسناده عن الحسين بن سعيد ، عن فضالة ، عن حمّاد بن عثمان ، قال : قلت لأبي عبد اللَّه عليه السلام : أشكّ وأنا ساجد ، فلا أدري ركعت أم لا ؟ قال عليه السلام : « إمض » . « 3 »

--> ( 1 ) - ر . ك : احمد بن على نجاشى ، رجال النجاشى ، ص 219 ، شماره 573 ؛ محمّد بن حسن طوسى ، الفهرست ، ص 167 ، شماره 439 ؛ سيّد ابوالقاسم موسوى خوئى ، معجم رجال الحديث ، ج 10 ، ص 139 ، شماره 6755 و ص 147 ، شماره 6760 . ( 2 ) - محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 473 . ( 3 ) - محمّد بن حسن طوسى ، تهذيب الأحكام ، ج 2 ، ص 160 ، حديث 593 و الإستبصار ، ج 1 ، ص 532 ، حديث 5 / 1355 ؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 6 ، ص 317 ، باب 13 از ابواب الركوع ، حديث 1 .