تقرير بحث الشيخ فاضل اللنكراني لسيدجواد حسينى خواه
235
قاعده فراغ وتجاوز (فارسى)
پيشين بيان نموديم ادلّهى اين قاعده شامل شرائط نمىشود ؛ امّا شرطِ جزء حكم همان جزء را دارد و با شرطِ خارج از مركّب متفاوت است . فتدبّر . مرحوم سيّد در اين رابطه آورده است : « لو كان المنسي الجهر أو الاخفات لم يجب التدارك باعادة القراءة أو الذكر على الأقوى ، وإن كان أحوط إذا لم يدخل في الركوع » « 1 » . ايشان مىفرمايد : در صورت نسيان جهر يا اخفات ، تدارك آن واجب نيست ؛ و احتياط مستحب آن است كه اگر به ركوع داخل نشده است ، آن را اعاده نمايد . همانطور كه قبلًا ذكر كرديم ، غير از قاعدهى تجاوز صحيحه زرارة در اين مورد وارد شده است كه امام عليه السلام فرمودند : « أي ذلك فعل متعمّداً فقد نقض صلاته وإن فعل ناسياً أو جاهلًا أو لا يدري فليس عليه شيء وقد تمّت صلاته » « 2 » . مستفاد از روايت آن است كه در ظرف اعتبار شرط و هنگام لزوم آوردن و رعايت آن ، اگر فراموشى عارض شود ، ديگر اعاده و جبران آن لازم نيست . نتيجهاى كه مىگيريم عبارت است از : الف : اگر در قنوت به ياد آورد قرائت را بايد جهرى به جاى مىآورد امّا بر خلاف عمل نموده است ، اعادهى قرائت لازم نيست . ب : اگر هنگامى كه در سوره داخل شده است به ياد آورد فاتحة الكتاب را جهراً نخوانده است ، لازم نيست اعاده نمايد . ج : اگر در آيهاى كه مشغول به آن است شكّ كند يا به ياد آورد آيهى قبل را از نظر جهر و اخفات صحيح نياورده است ، اعاده لازم نيست . د : اگر در كلمهاى كه مشغول است نسبت به كلمهى قبل چنين اتفاقى بيفتد نيز اعاده لازم نيست .
--> ( 1 ) . العروة الوثقى ، ج 3 ، ص 226 ، مسأله 19 . ( 2 ) . محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 6 ، ص 86 ، باب 26 از ابواب القراءة فى الصلاة ، ح 1 .