الشيخ فاضل اللنكراني
102
بررسى فقهى تلقيح مصنوعى (فارسى)
زن اجازه دهد نطفهء غير شوهرش را داخل رحم او كنند . چند نكته دربارهء اين روايت 1 . سند روايت اين روايت بجز نوادر احمد بن محمّد ، در فقه الرضا نيز آمده است كه علامهء مجلسى در بحار الأنوار و محدّث نورى در مستدرك الوسائل ، آن را از فقه الرضا عليه السلام روايت كردهاند ، با همين مضمون و همين عبارات « 1 » . در سند نوادر اين طور آمده كه احمد بن محمّد آن را از پدرش نقل كرده كه او مىگويد : از امام صادق عليه السلام سؤال شد . در اين سند از نظر احمد بن محمّد بن عيسى و پدرش بحثى نيست ، ولى مشكل آن است كه سند روايت بين محمّد بن عيسى و امام صادق عليه السلام ذكر نشده است . چون محمّد بن عيسى از اصحاب امام هشتم و امام نهم عليهما السلام بوده است و نمىتوانسته امام صادق عليه السلام را درك كرده باشد . بدين ترتيب روايت مرفوعه مىشود ، ولو آنكه در آن تصريحى به رفع نشده باشد « 2 » . از نظر اعتبار همان بحثى كه در حديث مرسل از نظر حجيّت و عدم حجيّت وجود دارد ، در حديث مرفوع نيز وجود دارد . البتّه به قرينهء اينكه احمد بن محمّد از اصحاب امام رضا عليه السلام بوده و
--> ( 1 ) . بحار الأنوار 101 : 30 ، تتمة أبواب النكاح ، باب 33 ، حديث 1 ، مستدرك الوسائل 14 : 355 ، أبواب النكاح المحرم ، باب 23 ، حديث 1 . ( 2 ) . در اصطلاح علم درايه ، روايت مرفوعه در دو معنى استعمال مىشود : الف . اگر در سلسله سند ، در وسط يا آخر ، يك يا چند نفر حذف شده باشند وتصريح به رفع كنند ، مثلا : على بن ابراهيم عن أبيه رفعه الى أبي عبد اللّه عليه السلام . ب . حديثى كه مستقيماً به امام عليه السلام استناد داده شده و وسائط يا واسطهاى از آن حذف شود ، بدون آنكه تصريح به رفع شده باشد .