الشيخ فاضل اللنكراني
23
اخلاق فاضل (فارسى)
بزرگانى مثل مرحوم علامهء بزرگوار مجلسى ( ره ) « 1 » در كتاب مرآت العقول ، « 2 » روايات كافى را به زيبايى تفسير و آنها را دستهبندى كرده كه چه رواياتى مربوط به اصول اعتقادات و مسايل اخلاقى است و چه رواياتى مربوط به فروع و احكام . با انس با روايات متوجه مىشويم كه آنچه براى تكامل انسان در ابعاد مختلف لازم بوده ، آن را ائمهء هدى : با بيانى روشن ، فصاحت كامل و با عباراتى زيبا بيان فرمودهاند « 3 » و اين خود دليل بر آن است كه فرمايش اين بزرگواران ؛ كه برگرفته از كلام وحى است داراى شأن و منزلتى است كه با ساير كلمات اصلًا قابل مقايسه نيست . در روايات مطالب دقيقى وجود دارد كه اطلاع از آنها سبب ارتقاى رتبهء علمى است . گاهى انسان در برخورد با روايتى ، مطالبى را فرا مىگيرد كه اگر يك عمر در بارهء آن مطالب مىانديشيد ، به آن معارف راه نمىيافت . « 4 » وقتى انسان به چنين احاديثى برمىخورد ، واقعاً به خود مىلرزد و چه بسا فكر كند كه اى كاش هرگز اين روايت را نمىديدم و در جهل و ناآگاهى خود باقى
--> ( 1 ) . علامه محمد باقر مجلسى اصفهانى ( 1110 ه - ) - فرزند علامه محمد تقى مجلسى اصفهانى - از بزرگان علما و فقها و محدثان شيعه و صاحب آثار ارزشمند علمى است . وى در عصر خويش منصب شيخ الاسلامى داشت . نفوذ اين فقيه بزرگ در حكومت وقت موجب شد كه بتواند با كمك علماى ديگر با تأليف و تصنيف آثارى ارزنده ، خدمات فراوانى به عالم اسلام انجام دهد . حاج ميرزا حسين نورى ، صاحب مستدرك الوسائل در شرح حال و دوران زندگى او مطالب مستوفايى بيان داشته است . شيخ حر عاملى و صدر الدين سيد على خان مدنى شيرازى از اساتيد و مشايخ روايى مجلسى هستند و ميرزا عبد اللَّه افندى - صاحب رياض العلماء - سيد نعمت اللَّه جزايرى ، مولى صالح مازندرانى و امير محمد صالح حسينى خاتونآبادى از شاگردان مجلسى به شمار مىآيند ؛ از جمله آثار او : بحارالأنوار كه جامع احاديث كليه مجامع حديثى شيعه است ، آداب الحج ، حاشيه تهذيب الاحكام ، شرح روضه كافى ، مشكاهء الأنوار به فارسى در فضيلت قرائت قرآن ، الفوائد الطريفه فى شرح الصحيفه است . ( 2 ) . شرح بر اصول و فروع كافى است و در آن به سند هم متعرض شده است كه كدام روايت ضعيف است و كدام موثق . ( 3 ) . اميرالمؤمنين ( ع ) مىفرمايد : . . . إِنَّا لَأُمَرَاءُ الْكَلَامِ وَفِينَا تَنَشَّبَتْ عُرُوقُهُ وَ عَلَيْنَا تَهَدَّلَتْ غُصُونُه . ( نهجالبلاغه ، خ 233 ، ص 470 ) همانا ما اميران سخن هستيم ، درخت سخن در ما ريشه دوانده ، و شاخههاى آن بر ما سايه افكنده است . ( 4 ) . عن اميرالمؤمنين ( ع ) : هُمْ عَيْشُ الْعِلْمِ وَ مَوْتُ الْجَهْلِ يُخْبِرُكُمْ حِلْمُهُمْ عَنْ عِلْمِهِم . ( نهج البلاغه ، خ 239 ، ص 357 ) خاندان پيامبر ( ص ) مايهء حيات دانش و نابودى جهلاند .