شده - مسائل درمان با اختلال و كندى روبرو مىشود . و پزشك متخصص هم پيدا نخواهد شد ، با صرف‌نظر از لوازم مذكوره ، هر پزشكى در حد معلوماتى كه دارد ، مىتواند بيمار را با دقت معاينه و داروى مورد اطمينان و مفيد را تجويز كند و براى رفع مسئوليت ، شرط عدم ضمان كند . پاسخ فروع مورد سؤال به شرح ذيل است : الف - فراموشى دارو و عوارض بيمارى دو قسم است : 1 - پزشك مىداند نام و خصوصيات داروها را و عوارض بيماريها را فراموش كرده است . 2 - متوجه فراموشى خود نيست و خصوصيات داروها و عوارض بيماريها را در ذهنش مخلوط كرده ، كه جواب اين دو فرض در جواب سؤال 2047 و 2048 گذشت ملاحظه شود . ب - اگر پزشك اطمينان دارد كه داروى خاصى براى مريض مفيد است و احتمال مىدهد كه عوارض جنبى دارد ؛ و يا مىداند عوارض سبك جنبى دارد ؛ بايد مريض را مداوا كند ، و شرط عدم ضمان كند . و اگر احتمال مىدهد كه دارو مفيد است و احتمال عوارض نيز مىدهد ؛ ولى عوارض جبران‌پذير است ، با شرط عدم ضمان مىتواند بيمار را درمان كند و مسئول نيست . و در اين دو صورت اگر امكان ارجاع به پزشك ديگر نيست و مداوا نكردن براى بيمار خطر دارد ، بر پزشك واجب است مداوا كند ؛ و شرعا نمىتواند او را به حال خود واگذارد ، و جهت رفع مسئوليت ، شرط عدم ضمان كند و اگر اطمينان دارد كه عوارض جنبى دارو شديد و خطرناك است ، حق مداوا ندارد و اگر مداوا كند مسئول است . و در اين صورت ، شرط عدم ضمان هم رفع مسئوليت و ضمان نمىكند . اما راجع به قسمت آخر سؤال ، بايد گفت : در هر موردى كه پزشك ديگرى نيست ، و پزشك اطمينان دارد كه اگر مريض را به حال خود واگذارد مىميرد ، و از سويى مرض و بيمارى را ، يا دارو را صد در صد تشخيص نمىدهد ، بايد بيمار را با داروهايى كه احتمال مىدهد مفيد است مداوا كند و براى رفع مسئوليت ، شرط عدم ضمان كند .