ندارد ، و يا وقتى كه از بيمار مىگيرد ، آزمايشات لازم صورت نگيرد و شخص دچار عارضه نيز گردد ، در اين صورت آيا پزشك مسئول است ؟ جواب : اگر فرصت آزمايش هست و بيمار پول دارد و پزشك آزمايش را لازم مىداند ، در اين فرض حق مداوا و معالجه ندارد و اگر فرصت نبود يا هزينه و امكانات وجود نداشت ، در صورتى كه پزشك شرط عدم ضمان كند ، مسئول نخواهد بود . سؤال 2044 : بطور كلى اگر ( با توجه به علم امروزى ) بدانيم يا احتمال بدهيم كه نجات جان بيمار وابسته به مصرف دارو يا داروهاى خاصى مىباشد كه مضرّند ( و اين مضرّات به احتمال قوى براى همگان رخ خواهد داد ) و با تجويز پزشك ، شخص دچار يك يا چند مورد از اين عوارض شود ، آيا پزشك مسئول است ؟ جواب : در صورتى كه پزشك بداند نجات جان بيمار بستگى به مصرف داروى مذكور دارد ، يا گمان قوى و احتمال عقلايى قابل قبول به مفيد بودن آن دارو داشته باشد ، با شرط عدم ضمان ، مسئول نيست . سؤال 2045 : اگر دارويى نه براى نجات جان بيمار ، بلكه جهت تسكين و مداواى بيماريهايى كه باعث آزار بيمار مىشوند ( همانند تب ، خارش ، درد ، زخم و . . . ) مصرف شوند و بدانيم يا احتمال دهيم كه اين داروها مؤثّرند ؛ و با توجه به اينكه اكثر داروهاى مؤثّر ، در كوتاه يا درازمدت داراى عوارض زيادى مىباشند ، در صورت تجويز پزشك و ايجاد عارضه ( كه گاهى بدتر از بيمارى اوليه مىباشد ) ، آيا پزشك مسئوليتى به عهده خواهد داشت ؟ ( لازم به ذكر است شايعترين و بيشترين تجويز دارو در چنين مواردى صورت مىگيرد و لذا اهميّت فراوانى دارد ) . جواب : با شرط عدم ضمان و رعايت اهم و مهمّ و با توجه دادن بيمار به عواقب احتمالى مصرف دارو ، پزشك مسئول نيست . سؤال 2046 : اگر پزشك بنا به اصرار بيمار ، دارويى تجويز كند و يا ساير اقدامات درمانى كه مضر است انجام دهد ، در صورت ايجاد عارضه ، مسئول كيست ؟ جواب : اصرار بيمار مجوز اقدام به معالجه نمىشود ، و رفع مسئوليت نمىكند ؛