الشيخ فاضل اللنكراني
21
اصول فقه شيعه (فارسى)
بحث كند آيا الفاظ عبادات ، براى صحيح وضع شدهاند يا براى اعمّ ؟ ظاهر اين است كه اين مسئله ، مستقل است و ارتباطى به بحث حقيقت شرعيه ندارد . بنابراين ، جميع قائلين در آنجا مىتوانند در اينجا صحيحى شوند يا اعمّى . عنوان بحث در اكثر كتابهاى اصولى - تا قبل از مرحوم آخوند - به اين صورت است كه : آيا الفاظ عبادات ، براى صحيح وضع شدهاند يا براى اعم از صحيح و فاسد ؟ كلمهء « موضوعة » كه در عنوان اين مسئله در عبارت قدماء بهكاررفته فقط روى فرض حقيقت شرعيه مىتواند مطرح شود . در اينجا كسانى كه حقيقت شرعيه را قبول ندارند ، مىگويند : ما اصل وضع را قبول نداريم و تمامى اين استعمالات را مجاز مىدانيم ، پس جايى براى اين بحث وجود ندارد كه آيا وضع ، براى صحيح است يا براى اعمّ ؟ بنابراين ، اين اشكال به تمام كتب اصولى قبل از كفايه وارد است كه بحث را به صورت يك بحث تفريعى بر حقيقت شرعيه مطرح كردهاند . مرحوم آخوند ، « موضوعة » را برداشته و عبارت ديگرى آورده است ولى عبارت ايشان هم كافى نيست . ايشان فرموده است : « إنّه وقع الخلاف في أنَّ ألفاظ العبادات أسامٍ لخصوص الصحيحة أو الأعمّ منها ؟ » . « 1 » اين بيان ايشان ، اگرچه اشكال را كم مىكند ولى بهطور كلّى بر طرف نمىكند . آن مقدار از اشكال كه كم شده در رابطه با وضع تعيّنى است كه گفتيم كلمهء وضع در آن داراى مسامحه است ، آنجا حقيقتْ تحقّق دارد ، اسم تحقّق دارد . اگر كلمهء اسد در رجل شجاع به قدرى استعمال شود كه در دلالتش بر رجل شجاع ، نيازى به قرينه نداشت ، اينجا مىتوان گفت : اسد ، اسم براى رجل شجاع شده است . ولى كلمهء « موضوعة » كه در كتب قدماء بود ، اينجا را شامل نمىشود زيرا « موضوعة » ، اختصاص به وضع تعيينى دارد و وضع تعيّنى ، خارج از دايرهء « موضوعة » است . بنابراين ، كلمهء « أسامٍ » - در عبارت مرحوم آخوند - دو مورد را شامل
--> ( 1 ) - كفاية الاصول : ج 1 ، ص 34