محمد الريشهري
15
دانشنامه احاديث پزشكى (فارسى)
انواع دانشهاى اهل بيت عليهم السلام به ما رسيده ، « 1 » نشان مىدهد كه پيامبر اسلام و اهل بيت آن بزرگوار ، نه تنها از دانش پزشكى ، بلكه از همه علوم ، نه از راه تحصيل ، بلكه از طريق الهام الهى برخوردار بودهاند ، به گونهاى كه هر گاه اراده مىكردند چيزى را بدانند ، مىدانستند ، چنانكه امام صادق عليه السلام مىفرمايد : إنَّ الإِمامَ إذا شاءَ أن يَعلَمَ عَلِمَ . « 2 » امام ، آنگاه كه بخواهد بداند ، مىداند . به دليل اين دانش گسترده و علم خارق العاده بود كه امام على عليه السلام ، مكرّر خطاب به مردم مىفرمود : هر چه مىخواهيد ، از من بپرسيد : سَلونى قَبلَ أن تَفقُدونى ، فَإِنَّ بَينَ جَنبَىَّ عُلوما كَثيرَةً كَالبِحارِ الزَّواخِرِ . « 3 » از من بپرسيد ، پيش از آن كه مرا از كف بدهيد ؛ چرا كه در سينه من ، به سان درياهاى بيكران ، دانشهاى فراوان نهفته است . همه امامان عليهم السلام از چنين دانشى برخوردار بودهاند و در پاسخ دادن به هيچ مسئله علمىاى در نمىماندند . امام رضا عليه السلام در اين باره مىفرمايد : إنَّ العَبدَ إذَا اختارَهُ اللّهُ عز و جل لِامورِ عِبادِهِ شَرَحَ صَدرَهُ لِذلِكَ ، و أَودَعَ قَلبَهُ يَنابيعَ الحِكمَةِ ، و أَلهَمَهُ العِلمَ إلهاما ، فَلَم يَعىَ بَعدَهُ بِجَوابٍ ، و لا يُحَيَّرُ فيهِ عَنِ الصَّوابِ . « 4 » آنگاه كه خداوند عز و جل بندهاى را براى عهدهدارى كارهاى بندگان خويش برگزيند ، سينه وى را براى اين كار ، فراخ مىسازد و سرچشمه هاى حكمت را در دل او به
--> ( 1 ) ر . ك : اهل بيت در قرآن و حديث ، ج 1 ، ص 253 ( ويژگىهاى علمى اهل بيت عليهم السلام ) وص 279 ( درهاى علوم اهل بيت عليهم السلام ) وص 309 ( مبادى علوم اهل بيت عليهم السلام ) ، دانشنامه امير المؤمنين عليه السلام ، ج 10 ( دانشهاى امام على عليه السلام ) . ( 2 ) ر . ك : اهل بيت در قرآن و حديث ، ج 1 ، ص 333 ( چگونگى علوم اهل بيت عليهم السلام ) . ( 3 ) ر . ك : دانشنامه امير المؤمنين عليه السلام ، ج 10 ، ص 331 ( باب دهم : پيش از آن كه مرا از دست بدهيد ، از من بپرسيد ) . ( 4 ) الكافى ، ج 1 ، ص 202 ، ح 1 ، عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 221 ، ح 1 ، معانى الأخبار ، ص 101 ، ح 2 ، كمال الدين ، ص 680 ، ح 31 ، الاحتجاج ، ج 2 ، ص 446 .