حسن حسن زاده آملى

40

مقام معلم (فارسى)

در دامنه كوه و بخواهند او را امر كند كه به قلّه كوه بيا ، به او مىگويد : « تعال » - يعنى بالا بيا - كه مشتق از « علو » است ، و آن را به حسب مذكر و مؤنث بودن مخاطب ، و افراد و تثنيه و جمع آن ، صيغه‌هاى گوناگون است . حق سبحانه به زبان سفير كبيرش خاتم انبياء و آل او به ما فرمود : بالا بياييد ، اگر ما قابل و لايق نبوديم كه نداى آنان را لبّيك بگوييم حاشا كه ما را به گزاف دعوت كنند ، و حاشا كه دهان عصمت به سخريّه باز شود . و لكن اين مطلب شريف نه بدان معنى است كه كسى هوس كند مثلا به مقام ختمى نايل شود زيرا كه مقام ختميّت از اسماى مستأثره آن جناب است و به مثل از صفاياى ملوك است ، بايد به چنين اهل هوس گفت : لا تتعب نفسك خويشتن را در اين هوس رنج مده ، مقدّس عاقل باش ، و ره چنان‌رو كه رهروان رفتند . مقام ختمى خواستن تجاوز در دعا و طلب است و خداى سبحان فرمود : وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ . * « 1 » مطلب عمده در اين امر توجّه به نبوّت تشريعى و نبوّت إنبائى است كه نخستين به حضرت رسول اللّه ختم شده است ، و دومى وقف عام است ، به تفصيلى كه در كتاب « انسان كامل از ديدگاه نهج البلاغه » تقرير و تحرير كرده‌ايم . اما نكته دوم از معلّم ثانى فارابى اين‌كه در رساله اطلاقات عقل ، مفاد كلام او اين است كه اى انسان هيچ كلمه‌اى از كلمات

--> ( 1 ) . بقره / 190