إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ؟ به حضور استاد آية اللّه حاج شيخ محمّد تقى آملى رسيدم و كارم را درباره ليلة القدر بديشان ارائه دادم ، و در فهم ليلة القدر ابراز حاجت نمودم و از ايشان مدد خواستم . در جوابم فرمودند : در آن روايتى كه امام صادق ، جدّه‌اش فاطمه زهراء را ليلة القدر خوانده است دقّت كنيد . من اين حديث را در جوامع روايى نديده بودم ، از اشارت استاد آملى حالت هيمانى شگفت به من روى آورد . نخستين بار همين معنى كه تازگى به عرض رسانده‌ام به ذهنم آمد ، تا حديث را در تفسير فرات كوفى يافتم و از تدبّر در آن فيض فيّاض على الإطلاق فائض شده است ففاض ثم فاض . و نيز از مقاله‌اى بسيار رفيع القدر در اين موضوع از استاد آية اللّه رفيعى در مراتب ليلة القدر استفاده كرده‌ام ، و تمام آن را در كتاب انسان و قرآن آورده‌ام و به نقل آن تبرّك جسته‌ام . اين كتاب را - اعنى كتاب انسان و قرآن را - در مدارج آيات قرآنى و معارج مقامات انسانى اهميّت بسزا است . آرى ، انسان استاد مىخواهد و به معلّم و مربّى احتياج دارد ، تنها به كتاب مشكل حلّ نمىشود . به قول شيوا و رساى عارف رومى : هر كه گيرد پيشه‌اى بى اوستا * ريشخندى شد به شهر و روستا هيچكس بى اوستا چيزى نشد * هيچ آهن خنجر تيزى نشد آهن بايد به كوره آتشين برود و استاد و چكش و سندان ببيند تا شمشير برنده شود . مردم اجتماع ما خواه بپذيرند - و خواه نپذيرند - كه سرانجام خواهند پذيرفت - بدانند كه آنچه از قلم اعلاى آحاد حكماى الهى ، قرنى بعد از قرنى در صحف نوريّه و كتب قيّمه آنان به كتابت آمده است ، تفسير انفسى آيات و روايات است . بزرگان علم فرموده‌اند آنچه را كه شرع مقدّس آورده است ، اسرار و رموزند ؛ هر كس به كنوز آن رموز دست نمىيابد . حقايق الهيّه از لسان سفراى الهى به گونه‌اى بيان شده است كه هيچكس از كنار سفره بيانشان بى لقمه و طعمه برنمىخيزد ؛ همان گونه كه خداى سبحان فرموده است : وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما يَعْقِلُها إِلَّا الْعالِمُونَ ( سوره عنكبوت ، آيه 44 ) . هم