ور ز بعد آن كه تا چندين زمان * مرغ صد باره بپرد از جهان از درش بويى نيابد جان هنوز * بو سعيدا زود باشد آن هنوز طالبان را صبر مىبايد بسى * طالب صابر نباشد هر كسى علاوه اين كه كسانى كه ديرتر مىگيرند پخته‌تر مىشوند و بهتر و برتر مىگيرند . برخى را مىشناسيم كه زود راه برايش باز شده است ، و لكن اكثر حرفهاى او ساحلى است نه لجّه‌اى ، اما براى جناب آخوند ملا حسينقلى همدانى پس از بيست و دو سال راه باز شده است و چه اهل راز شده است . به نكته 641 كتاب هزار و يك نكته اين كمترين توجّه بفرماييد : مرحوم آخوند مولى حسينقلى همدانى ( رضوان اللّه تعالى عليه ) در حكمت از شاگردان مرحوم حكيم متأله ملا هادى سبزوارى است ، و در عرفان و سير و سلوك از شاگردان مرحوم سيد على شوشترى . جناب آخوند ملا حسينقلى بعد از بيست و دو سال سير و سلوك نتيجه گرفت و به مقصود رسيد . و خود آن جناب گفت : « در عدم وصول به مراد سخت گرفته بودم تا روزى در نجف در جايى ( گويا در گوشه ايوانى ) نشسته بودم ، ديدم كبوترى بر زمين نشست و پاره نانى بسيار خشكيده را به منقار گرفت و هر چه نوك مىزد خورد نمىشد ، نان را ترك گفت و پرواز كرد و برفت ؛ پس از چندى باز گشت ، به سراغ آن تكه نان آمد باز چند بار آن را نوك زد و شكسته نشد ، باز برگشت و بعد از چندى آمد و بالأخره آن تكه نان را با منقارش خورد كرد و بخورد ، از اين عمل كبوتر ملهم شدم كه اراده و همّت مىبايد » . در ديوان اين كمترين آمده است : قدم اول اين مرحله خوف و رجا * بايد از ترك سرت برگ سفر ساز كنى همّت و خضر ره و به نيت در حدّ سوا * سان تثليث در انتاج نظر باز كنى و نيز بدان كه نيل به درجات ساميه معارف ، و مقامات عاليه كشف و شهود براى صاحب عزم و همت و اهل صبر و استقامت است ، نه براى كسى كه به مناسبتى حالى موقت به دو روى مىآورد و زود مىگذرد ؛ در اين موضوع دقّت و تدبّر بسزا در اين كريمه قرآنى لازم است كه فرمود : إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ