شروح و تفسيراتى كه بر كتب وى نوشته‌اند از حيّز احصا بيرون است چه بت‌پرستان و چه مسيحين ، و از اين جهت او را معلم ( Le maitre ) مىنامند . مدارس قرن سوم عمدهء آنها مدرسه فورون است ( Pyrrhon ) كه از شكاكين بود يعنى يك قسم سوفسطائى . ديگر اتباع ابيقورس ( Epicure ) مذهبش مخلوط از ديمقراطيس و قورنيائيين و نامش بين ملل منفور است . سوم رواقيين يا اهل مضال ( Stoicisme ) كه مؤسس آن كرسفس ( Crates ) و زينون رواقى ( zenon ) و بناى فلسفه آنها بر حلول [ است ] ؛ ولى در ترويج اخلاق و حكم و تربيت مردم خدمت‌ها كرده‌اند و چندين قرن مدت آنها طول كشيد . بعد از اينها در يونان طريقه جديدى ظاهر نشد ، مگر بعد از پنج قرن . اوائل قرن سوم قبل از ميلاد در مدرسه اسكندريه فلسفه تأسيس شد مخلوط از حكمت و عرفان كه اروپائيها Neo - Platonisme گويند يعنى افلاطونى جديد و از معاريف آنها فلوطين ( Plotin ) و اسكندر افروديسى « 1 » . Alexendre d'Aphrodisias و فرفوريوس ( Porphyre ) صاحب قول به اتحاد عاقل و معقول و اتحاد عقل مردم با عقل فعال ( L'extase ) و هموست كه شيخ الرئيس درباره كتابش گفته : « و هو حشف كله » و بواسطه معاندت با مسحيين و غلبه نصرانيت صد سال قبل از اسلام از بين رفتند . دوره علم و حكمت در يونان تقريبا هزار و دويست سال طول كشيد و زبان آنها كه اغريق ( grec ) مىگفتند در اين مدت زبان علمى عالم بود و بعد از آن ملت اسلام جانشين آنها شدند و علوم آنها را گرفته تكميل كردند و در اسلام نيز طرق

--> ( 1 ) . افروديس محلى بوده است در جزيره صقليه . اعتماد من در نقل اقوال يونانيين بر كتب اروپائى مخصوصا تاريخ دزبرى و فلسفه لار بوده است .