- ك - موضع مرئى عطارد باشد ، و قوس - ط ك - اختلاف منظرش كه اقل از اختلاف منظر قمر است . ( ش 17 ) . و از قوانينى كه مقدار اختلاف منظر معلوم مىشود اختلاف منظر قمر زائد از اختلاف منظر عطارد يافت شده است ، و اختلاف منظر عطارد زائد از اختلاف منظر زهره . و اختلاف منظر شمس بغايت قليل است كه آن را حسّ رصدى درك نمىكند مگر مقدار آن از روى حساب معلوم شده است . ( شكل شمارهء 17 ) و از اين اختلافات مناظر مبرهن است كه فلك عطارد بعيد است از ارض نسبت به فلك قمر ، و فلك زهره به فلك عطارد ، و فلك شمس نسبت به فلك زهره . و افلاك علويه را اصلا اختلاف منظر نيست نه از روى حسّ ، و نه از روى حساب ؛ و اين نيز من جمله ادلّه بودن ارض است به منزلهء نقطه به قياس اين افلاك . و وجه استحسانى بودن فلك شمس فوق فلك زهره و تحت فلك مريخ آن است كه چون شمس سلطان الكواكب است بايد كه متوسط باشد ميان شش سيارهء ديگر . و نيز اگر شمس بالاتر يا فروتر بودى به سبب افراط و تفريط حرارت در نشو و نماى مواليد ثلاثه فتورى عظيم رو مىداد فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ . بيان : اين بود عبارت جامع بهادرى در ترتيب ستارگان ياد شده به طريق كسف و اختلاف منظر ، اينك در بيان برخى از مطالب آن اشاراتى مىنماييم :