لطيفه‌اى قرآنى در سير دورى كواكب قرآن كريم سير كواكب را چنين تعبير فرمود : وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ ( انبياء 36 ) « كلّ في فلك » از دو طرف « كلّ في فلك » است كه در اشارت به حركت استدارى و سير دورى كواكب تعبيرى شگفت است . چنان كه در سورهء مؤمن قرآن ، خداى سبحان ذات خود را چنين ستوده است : « رفيع الدرجات ذو العرش » ( آيه 17 ) . كلمهء مباركه رفيع به حساب جمّل ابجدى « 360 » است ، محيط دائره به 360 قسم متساوى قسمت مىشود ، و هر قسم را درجه مىنامند و جمع آن درجات است كه رفيع الدرجات است . علاوه اينكه كلمهء رفيع ايمايى بر افلاك برافراشتهء اجرام علوى - كه همان مدارات آنهايند - دارد ، همان گونه كه در آيهء ديگر فرمود : اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ( رعد 3 ) . مزيدا اين كه مستفاد از « يسبحون » چنان است كه طائفه‌اى از پيشينيان گفته‌اند كه سير هر كوكبى در فلكش كه همان مدار اوست مانند سباحت ماهى در آب است . و اين قول را شيخ رئيس در آغاز فصل ششم مقالهء نخستين از فن دوم طبيعيات شفاء در آسمان و جهان نقل كرده است ( شفاء - ج 1 ص 174 رحلى ، چاپ سنگى ) . بلكه در تفاسير عصرى مثل تفسير مراغى آمده است كه : و خلق الأرض و الشمس و القمر تجري في أفلاكها كما يجري السمك في الماء . و هذا هو الرأي الحديث ، و أنّ هذه كلّها تجري فى عالم الأثير المالئ لهذا الفضاء ، فالشمس تجري ، و الأرض تجري ، و القمر يجري ، و بينها هذه المخلوقات الحيّة . . . . ( تفسير مراغى ، جزء 17 ، ج 6 ص 28 ط بيروت ) مراغى در عبارت مذكور حسن تعبيرى به كار برده است كه مدار هر يك از كره زمين و آفتاب و ماه را به فلك تعبير كرده است . خواجه نصير الدين طوسى در تجريد الاعتقاد ، فلك را بر كرهء عناصر اطلاق كرده است بدين عبارت : « و أما النار البسيطة التي هي الفلك الأثير فإنّها . . . » ( ص 160 به