تصحيح و تحشيهء راقم ) ؛ اثير كرهء نار است كه خود عنصر كره را فلك خوانده است . و نيز خواجه در زبدة الهيئة ، و در تذكره فلك را بر مجموع عالم جسمانى كه به نسبت ما به منزلت يك كره است اطلاق كرده است . در زبده گويد : فلك به دائرهء نصف النهار به دو نيمه شود : يك نيمه شرقى و آن را نصف صاعد خوانند ، و يك نيمه غربى و آن را نصف هابط خوانند . و جمله مدارات يومى دو نيمه شود به اين دائره . ( ص 12 ، ط 1 ، چاپ سنگى ) . و در تذكره گويد : دائرة نصف النهار هي الفاصلة بين النصف الشرقى و الغربى من الفلك . . . . آنكه خواجه در زبده فرمود : « و جمله مدارات يومى دو نيمه شود به اين دائره » ، اين مدارات يومى دوائر صغار موازى با دائرهء عظيمه معدل النهارند ، و اين همان است كه پيشترك از نلّينو نقل كرده‌ايم كه : « المدارات عند العرب هى الدوائر المتوازية لدائرة معدل النهار » . و نيز خواجه در تذكره در تعريف دائرهء افق گويد : « دائرة الافق هي العظيمة الفاصلة بين الظاهر و الخفيّ من الفلك » . ملّا عبد العلى بيرجندى در شرح آن گويد : « اعلم أنّ الأفق الحقيقي ينصّف كرة العالم . . . » . خواجه استاد الكل في الكل است و بيرجندى عالم خريّت در صناعت هيئت و فنون رياضى است ، هر يك مجموع عالم جسمانى را نسبت به زمين و اهل آن تعبير به « كرة العالم » كرده است ، چنان كه ايشان و ديگر اساطين و اساتيد متبحّر در علوم رياضى از آن تعبير به فلك هم مىكنند ، و هر يك از دوائر عظام و مدارات كواكب را فلك مىنامند . شواهد در اين موضوع بسيار است و بدانچه نقل كرده‌ايم كفايت است . اين تصريحات و اشارات موجب زيادت تبصّر و انتباه طالب كمال در معرفت به موضوع علم شريف هيئت ، و مسائل قويم متفرع بر آن ، و سبب آگاهى وى به تفوّه آراى فائل خواهد بود .