حسن حسن زاده آملى
340
هزار و يك كلمه (فارسى)
كلمهء 356 [ رسالهء قطبنما و قبلهنما ] اين كلمه رسالهاى بسيار گرانقدر به شرح ذيل است : بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد لله رب العالمين رسالهء قطبنما و قبلهنما در فرق قطب جغرافيايى و قطب مغناطيسى زمين و معرفت سمت قبله از قطبنما و تميز قطبنما از قبلهنما اين كرّاسه رسالهاى است به نام قطبنما و قبلهنما ، به قلم اين خوشهچين خرمن بزرگان ، حسن حسنزاده آملى كه در فرق قطب جغرافيايى و قطب مغناطيسى زمين ، و معرفت سمت قبله از قطبنما ، و تميز قطبنما از قبلهنما سخن مىگويد . اميد است كه رسالهاى در موضوع خود خواندنى و ماندنى بوده باشد . قطبنما را به تازى « بوصله » و « حكّ » مىنامند و به فرانسه بوسل ( Boussole ) مىگويند كه با كلمه « بوصلهء » عربى بسيار نزديك است . و به انگليسى كمپاس ( Compasse ) مىخوانند . در هر يك از گران لاروس « 1 » و دائرة المعارف بزرگ فرانسه قرن نوزدهم « 2 » در واژهء « بوسل » از قطبنما بحث شده است . در دائرة المعارف عربى محمد فريد وجدى در مادهء « المغناطيس » « 3 » از قطب مغناطيسى بحث شده است . و در هر يك از دائرة المعارف فارسى به سرپرستى
--> ( 1 ) - ( ج 2 ، ص 314 ، ط 1 ) . ( 2 ) - ( ج 1 ، ص 641 ، ط 1 ) . ( 3 ) - ( ج 9 ، ص 282 ، ط 1 ) .