29 / 10 / 1375 ه ش ، در بلده طيّبه قم به پايان رسيده است . ( دعواهم فيها سبحانك اللّهم و تحيّتهم فيها سلام و آخر دعواهم أن الحمد للّه ربّ العالمين ) . قم - حسن حسن‌زاده آملى . 29 / 10 / 1375 ه ش . كلمهء 353 [ دروس اتحاد عاقل به معقول ] اين كلمه رساله‌اى است با عنوان : دروس اتحاد عاقل به معقول بسم اللّه الرحمن الرحيم ، الحمد اللّه ربّ العالمين اتحاد عاقل و معقول يكى از امّهات مسائل مهمّ حكمت متعاليه كه فهم اسرار بسيارى از اصول عقائد حقّه محمديّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بر فهم آن مبتنى است ، و استنباط كثيرى از نتائج علمى در مسير تكامل انسانى و سلوك معارف قرآنى متفرع بر آن است ، مسأله اتحاد عاقل و معقول است . تنى چند از اساتيد بزرگوارم ( رضوان اللّه تعالى عليهم ) در بيان اين موضوع گرانقدر ، مقالاتى بلند و ارزشمند كه هر يك خود رساله‌اى موجز و مفيد است نوشته‌اند كه همه آنها در تصرف اين كمترين محفوظ است و برخى از آنها به خط مبارك خود آن بزرگان است ، از آن جمله همين رساله اتحاد عاقل به معقول به قلم وزين و رصين علامه آية اللّه حاج ميرزا سيد ابو الحسن رفيعى قزوينى ( رفع اللّه تعالى درجاته ) است كه با ضميمه تعليقات اين جانب حسن حسن‌زاده آملى بر آن ، به حضور ارباب كمال اهدا مىگردد . آية اللّه علامه رفيعى نابغه‌ايست كه در علوم عقليه و نقليه از مفاخر اماميه و از اعاظم شيعه است ، و در اين عصر از بزرگترين استادان حكمت متعاليه در حوزه‌هاى علمى اسلامى به شمار مىرفت آن جناب در حدّت ذكاء و قوّت حافظه ، و حسن و لطف تقرير ، وجودت و فصاحت گفتار ، و حلاوت و سلاست بيان ، زبانزد خواصّ بوده است و به ويژه در تعبير و تفسير آراء و