حسن حسن زاده آملى
31
هزار و يك كلمه (فارسى)
آقا شيخ محمد حسين فاضل تونى ( رضوان الله عليه ) است : اين كمترين شرح قيصرى بر فصوص الحكم ، و قسمتى از اوائل طبيعيات شفاى شيخ رئيس را در محضر مباركش درس خوانده است ، و مدرس ما دار العلم آن جناب اعنى سراى آن سرور در كوچه ميرزا محمود وزير جنب سرچشمه تهران بود كه به فرمان آن بزرگوار صبح هر روز اول طلوع آفتاب از مدرسه مروى بدانجا براى درس حاضر مىشديم . پس از شرح قيصرى براى بناگذارى درس شفاء در ساعت چهار بعدازظهر روز دوشنبه بيست و سوم مهر ماه سنه هزار و سيصد و سى و پنج شمسى به حضور انورش تشرّف حاصل كردم ، نخست نسخهاى از إلهيات را كه از آثار قلمى خود آن جناب است به بنده اهداء فرمود ، و سپس از هر درى سخن بهميان آورد : فرمود : تاريخ تولّدم بيست و پنج محرّم سنه هزار و دويست و نود و هشت هجرى قمرى است ( 1298 ه ق ) و اكنون عمرم هفتاد و هشت ( 78 ) سال است . و فرمود : يازده ساله بودم كه پدرم مرحوم ملّا عبد العظيم كه واعظ تون و حوالى آن بود و محبوبيّت و شهرتى خاصّ و بسزا داشت ، به بيمارى ذرب در شبى كه تنها من با ايشان بودم وفات نمود و من هيچ ملتفت نشدم كه ايشان مرحوم شده است . و فرمود : در تون ، صرف را خدمت شيخ محمد حسن تتلمذ نمودهام . و جامع المقدمات و شرح قطر و هشت باب مغنى اللبيب و شرح سيوطى بر الفيه ابن مالك را در تون خواندهام . و مطوّل را در مشهد خدمت اديب نيشابورى تا مسند اليه در « تحقيق ما انا قلت » كه در اينجا خوب تحقيق نكرد و مأيوس شدم پيش شخصى به نام آقا ميرزا عبد الرحمن رفتم كه مثل اديب سروصدا نداشت ولى اعلم از او بود ، و « تحقيق ما انا قلت » را خوب بيان كرد . و رياضيات را نيز پيش آقا ميرزا عبد الرحمن خواندهام . و فرمود كه عادت مرحوم اديب اين بود كه درس هرروز را مىبايستى يكى از شاگردان بخواند ، در روز چهارم نوبت به من رسيد كه از ديگران بهتر