قرآن كريم فرموده است : وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولى فَلَوْ لا تَذَكَّرُونَ ( واقعه 63 ) و از امام سيّد الساجدين عليه السلام است كه : العجب كلّ العجب لمن أنكر النشأة الأخرى و هو يرى النشأة الأولى . و از امام ثامن الحجج عليهم السلام است كه : « قد علم أولو الألباب أنّ ما هنالك لا يعلم إلّا بما هيهنا » . براى تقريب به مقصود به صورت تنظير گوييم : هريك از جنت و نار را در همه عوالم از حضرت علميه تا عالم شهادت مطلقه مظاهر است . و هريك از مظاهر ، مظهر اسمى از اسماء الله است . و نيز هريك از اين مظاهر را در هر عالمى صورى و لوازمى است كه لايق به همان عالمند . اسماى حق سبحانه جمالى و جلالىاند ، جنت مظهر جمالى و نار مظهر جلالى است . و همچنين قبر را در اين نشأه افراد متشابه است ، و در آن نشأه قبرى روضة من رياض الجنة است و قبرى حفرة من حفر النار كه وزان قبر در اين نشأه و آن نشأه وزان انسان در نشأتين است يعنى چنان كه انسان در اين نشأه نوع و در تحت او افراد متشابه و متماثل‌اند و در آن نشأه جنس است و در تحت او انواع كه اشخاص به حسب علوم و افعال و ملكاتشان به صور مختلفه‌اند ، قبرهاى اين نشأه نيز افراد متشابه‌اند ، اما قبرهاى آخرت قبرى روضه‌اى از رياض جنّت و قبرى حفرى از حفره‌هاى نار است . پس قبرها خود انسانهايند . اين دو مطلب را به عنوان مثال ذكر كرده‌ايم كه يك شىء را عوالم و مظاهر و مراتب بسيار است و در هر موطن حكمى خاص دارد ؛ و در عين حال از غيب تا عين ، وحدت هويّت او محفوظ است . برهمين منوال زمان را نيز در بعض عوالمش حيات و شعور است وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ ( عنكبوت 65 ) . در نيل به مراتب ليلة القدر در اين حديث شريف و مانند آن‌كه در جوامع روائى مروى است تدبّر بسزا شود : در كافى به اسنادش از زرارة روايت كرده است كه قال ابو عبد الله عليه السلام : التقدير فى ليلة تسع عشرة ، و الابرام فى ليلة احدى و عشرين ، و الامضاء فى ليلة ثلاث و عشرين ( وافى فيض - ط رحلى - ج 7 ص 57 ) . بدانكه دهر روح زمان و علّت آنست و نسبت دهر به زمان نسبت روح به جسد