حسن حسن زاده آملى

288

هزار و يك كلمه (فارسى)

ارباب دولت و عزّت لازم است تا در امورات به بىاعتنائى نگاه نكنند . اما اينكه دو ضرب در دو ، چهار مىشود آيا خدا قادر است كه آن را پنج كند سخن لغو است كه از نفى و اثبات آن كسى بهره نخواهد برد و البته در قرآن كريم نمىخواهد اين تعليم را به مردم بدهد و نظير اين را مشككين در قديم پرسيده‌اند كه آيا خدا قادر است عالم را در پوست تخم‌مرغى جاى دهد بطورى كه نه عالم كوچك شود و نه تخم‌مرغ بزرگ ؟ جواب اين است كه از فهميدن اين مطلب نفعى براى ما تصور نمىشود كه خداوند اينها را بخواهد براى ما بيان كند و غرض از اين آيهء كريمه نه اينهاست بلكه امورى كه ما براى ضعف نفس محال مىپنداريم ولى واقعا محال نيست خداوند به ما مىفهماند كه بر آنها قادر است تا تعجب و استبعاد نكنيم ، چنان‌كه به تفصيل گذشت ، اما چيزهايى كه واقعا محال است متعلق ارادهء خداوندى واقع نمىشود و گويند مسألهء تخم مرغ را از حضرت امير پرسيدند ، فرمود : خدا بر همه چيز قادر است اما اينكه تو مىگويى ، نمىشود . 20 - يا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ . الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً وَ السَّماءَ بِناءً وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجَ بِهِ مِنَ الثَّمَراتِ رِزْقاً لَكُمْ فَلا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ . اى مردم عبادت كنيد پروردگار خود را كه شما را و كسانى كه پيش از شما بوده‌اند آفريده است براى اينكه شايد متّقى شويد * آن خدايى كه زمين را بساط شما قرار داده و آسمان را سقف و از آسمان آب فرستاده و به سبب آن از ميوه‌ها براى شما روزى بيرون آورده پس براى خدا مثل قرار ندهيد در حالتى كه مىدانيد . مطلب اوّل : خداوند بيان فرمود كه مردم سه قسمند ، متقين و كفّار و منافقين ، بعد از آن شروع در بيان مقصد ديگر نمود . قاعده در تعليم هم همين است كه وقتى شخصى مىخواهد به ديگرى علمى بياموزد اوّل شرايط قبول و فهم آن علم را بيان كند تا متعلّم نواقص خويش را رفع كرده و مقدمات و شرايط تعليم را تحصيل نمايد مثلا اگر متعلّم فقه ، صرف و نحو نمىداند اوّل بايد تحصيل آنها را بنمايد و اگر متعلّم هندسه ، حساب نمىداند اوّل تحصيل حساب كند متعلّم قرآن هم بايد